ضرورت تدوین کتاب شناسی‌های موضوعی مجله میراث شهاب

  امروز شمسی

از اینکه با نظراتتان ما را راهنمائی می کنید، سپاسگذاریم ، از انتهای مطلب با ثبت نظرات و پیشنهاداتتان ما را در ادامه این راه یاری کنید
  آرشیو مجلات  آرشیو مجلات   فراخوان مقالات  فراخوان مقالات   تماس با ما  تماس با ما   گالری تصاویر  گالری تصاویر   ارسال مقالات  ارسال مقالات   صفحه اول  صفحه اول  

  خبرهای برگزيده
شناسایی و معرفی دست خط های شیخ حر عاملی موجود در مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک
تفسیر کتاب الله و نسخه های آن
دو مرآة الکمال به كوشش: محمدعلی عیوضی
رساله در تعلیم اصول خط شمـــس‌الــدّیــن محمّــــد فطـــابی تبریـــزی
قطعاتِ مولانا کاتبی تُرشیزی(م 839ق)
کتاب‌شناسی حضرت زینب(ع)
سبـــعۀ سيّــــاره هفت‌بند در جواب هفت‌بند كاشی
انتشار ميراث شهاب شماره 72-73 ويژه تابستان و پاييز 1392
سفرنـامه حجـاز و عتبـات
پير تعليم ***صد و ده استقبال از قصيده شينيه خاقاني***
اولين مستدرک صحيفه سجاديه
ضرورت تدوین کتاب شناسی‌های موضوعی
گزارش سفر به مسکو و سنت پترزبورگ
نامه‌هاي هنـد

  آخرين اخبار
فال نامه رباعیات ابوسعید ابوالخیر
سندی در قرائت قرآن از: مصطفی قاری
دستنوشته­ هایی دربارۀ حضـرت مهدی(عج) موجود در كتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی(ره)
شـــــرح نُسَــــخ یادداشت دوم: كهن ترین نسخه احتجاج طبرسی
فهرست ترجمه­ های فارسی آثار سید مرتضی (ره)
كتاب­شـناسی و مقاله شناسی نظریه «صرفه»
رســـالة «نيّات الحج»
كتابشــــــناسی تقیّـــــه
نمونه ای موردی از: تقیۀ عالمی امامی در دمشق قرن دهم با ادعای پیروی از مذهب فقهی شافعی
اجازات شیخ أعظم مرتضی انصاری
  پربيننده ترين اخبار
  اوقات شرعی



  ارسال خبر به ما : چاپ

ابوالفضل حافظیان بابلی
ضرورت تدوین کتاب شناسی‌های موضوعی

با انتشار دنا و فنخا (درهم کردی از فهارس نُسَخ خطی ایران یکی به اجمال و دیگری به تفصیل) شناسنامه‌ای از نسخه‌های خطی فهرست شده موجود در ایران به دست آمد و چند گام در شناسایی میراث مکتوب به پیش رفتیم. اکنون نوبت درهم کردن فهارس نسخ خطی خارج از ایران است

   با انتشار دنا و فنخا (درهم کردی از فهارس نُسَخ خطی ایران یکی به اجمال و دیگری به تفصیل) شناسنامه‌ای از نسخه‌های خطی فهرست شده موجود در ایران به دست آمد و چند گام در شناسایی میراث مکتوب به پیش رفتیم. اکنون نوبت درهم  کردن فهارس نسخ خطی خارج از ایران است (که گویا آقای درایتی در سایتشان مشغول انجام این مهم هست‌اند) پس از این مرحله در راه دشوار بازنویسی تاریخ علم به اعتقاد من نوبت به کتابشناسی‌های موضوعی می‌رسد. گرچه در گذشته نیز گام‌هايی در این مسیر برداشته شده همچون کشّاف‌الفهارس (فهرست موضوعی نسخه‌های خطی عربی کتابخانه‌های جمهوری اسلامی ایران) تألیف دکتر حجتی و فهرستواره کتاب‌های فارسی تألیف استاد احمد منزوی و اکنون با امکانات جدید همچون دنا و فنخا و بانک اطلاعات‌های مربوط به نسخ خطی، راه آن اساتید باید ادامه یابد. بازنویسی تاريخ علم به دست خودمان و آن‌هم با تکیه بر آثار اسلامی مخطوط، به تعبیر استاد عبدالحسین حایری حفظه‌الله مقدماتی نیاز دارد که یکی از آن‌ها تصحیحِ فهرست‌هاست. بدون تصحیحِ اطلاعات مندَرج در فهرست‌ها، تدوین فهرست‌های مشترک و فهرستواره‌ها و بانک اطلاعات، تکثیر اشتباهات خواهد بود. البته در دنا و فنخا ادّعا شده که هزاران مورد از اشتباهات فهرستنگاران در حین درهم کردن فهرستهاتصحیح شده است. براین ادعا چند ان قلت داریم که در محلش خواهیم گفت، امّا به نظر می‌رسد کتابشناسی‌های موضوعی علاوه بر فواید ذاتی غیر قابل انکاری که دارد، فایده‌ای جنبی نیز دارد که آن تصحیح فهرست‌هاست مشروط بر این که هنگام تدوین آن‌ها به اصلِ نسخه‌ها یا تصویر آن‌ها مراجعه شود یا حدّاقل اطلاعاتی تفصیل‌تر از آنچه در فهارس می‌آید، دردست به اشد در این صورت کتابشناسی‌های موضوعی با توجّه به احاطه و شناختی که از مؤلف، موضوع و نسخه بدست می‌دهد راهی مطمئن و سودمند برای رفع اشتباهات فهرست‌هاي خواهد بود.

کتابشناسی‌های موضوعی را به شكلهاي مختلف می‌توان پایه‌ریزی کرد:

1- کتابشناسی مؤلف محور: با جستجو در منابع و فهرست‌ها به تحقیق در آثار یک مؤلف خاص پرداخته و کتابشناسی و نسخه‌شناسی آثارش را عرضه کرد مانند کاری که در کتاب‌های ذیل انجام گرفته است: مؤلفات الغزالی، مؤلفات الفارابی، دلیل مخطوطات السیوطی، مکتبة العلامة الحلّی، کتابشناسی جامع ملاصدرا، کتابشناسی شیخ بهایی، کتابشناسی فیض کاشانی، الشهید الأول حیاته و آثاره ... دراین نوع کتابشناسی‌ها با افق‌های فکری یک نویسنده به خوبی آشنا می‌شویم.

2- کتابشناسی کتاب محور: کتاب‌هایی که در موضوع خود تحوّلی ایجاد کرده و منشأ و منبعی برای نگارش شرح‌ها، ترجمه‌ها، تعلیقه‌ها، حاشیه‌ها، نقدها وردیه‌هاوتلخيص ها شده اند، مورد بررسی قرار گیرند و اطلاعات نسخه‌های موجود از آن‌ها و کتاب‌های پیرامون آن‌ها در دفتری جمع شود، مانند کتابشناسی جهانی قرآن کریم، کتابشناسی نهج البلاغه، کتابشناسی صحیفه سجادیه، کتابشناسی تجرید الاعتقاد و ...

3- کتابشناسی علم محور: کتابشناسی‌هایی که برای موضوعات علمی خاص نوشته می‌شود مانند مؤلفات الشیعه فی الدارایة، کتابشناسی دانش رجال، فهرستگان نسخ خطی حدیث و علوم حدیث شیعه، معجم التراث الکلامی و...

4- کتابشناسی عقیده محور: مانند مؤلفات الزیدیة و تراث الزیدیة، فهرست آثار اسماعیلیه، فهرست آثارشیخیه و...

5- کتابشناسی شخصیت محور: مانند کتابشناسی پیامبر اعظم(ص)،کتابشناسی تاریخی امام حسین(عليه السلام) و معجم الآثارالمخطوطه حول الامام علي(ع) و..

ضروری است که پژوهشگران در رشته‌های مختلف علوم حوزوی و دانشگاهی پیش از ورود به بحث، آگاهی‌های لازم نسبت به کتابشناسی و نسخه شناسی کتاب‌های نگاشته شده در موضوع مورد تحقیق را داشته باشند تا به اقوال و آرای دانشمندان پیشین به خوبی وقوف یابند و تحقیق خود را در ادامه کار آنان پی‌گیرند.

با استفاده از کتاب‌شناسی‌های موضوعیِ دقیق که به دست افراد دانا و کاردان تدوین می‌شود، سیر تاریخی مباحث علمی روشن شده و گام‌های استواری در راه بازسازی تاریخ علم برداشته می‌شود.

 

 

 

 

                                        
 شماره خبر : 225    مشاهده : 2358     انتشار : 18/4/1392        آرشيو يادداشت سردبير         آرشيو همه اخبار


   نظرات کاربران :

  قلان : 26/4/1392
0
6
این مقاله بسیار جالب بود ، خدا قوت آقای حافظیان


نام و نام خانوادگی : *  
نظرات : *

(حداکثر 900 کارکتر)

 
کارکتر تايپ شده :  
   

shahab-news.com

استفاده از مطالب با ذکر منبع و درج لینک اینترنتی بلامانع است.

برنامه نويسی : ايمن ديتا