رساله در طريق تحصیل‌ علم محمدجعفر خراسانی (1080-1152ق) مجله میراث شهاب

  امروز شمسی

از اینکه با نظراتتان ما را راهنمائی می کنید، سپاسگذاریم ، از انتهای مطلب با ثبت نظرات و پیشنهاداتتان ما را در ادامه این راه یاری کنید
  آرشیو مجلات  آرشیو مجلات   فراخوان مقالات  فراخوان مقالات   تماس با ما  تماس با ما   گالری تصاویر  گالری تصاویر   ارسال مقالات  ارسال مقالات   صفحه اول  صفحه اول  

  خبرهای برگزيده
شناسایی و معرفی دست خط های شیخ حر عاملی موجود در مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک
تفسیر کتاب الله و نسخه های آن
دو مرآة الکمال به كوشش: محمدعلی عیوضی
رساله در تعلیم اصول خط شمـــس‌الــدّیــن محمّــــد فطـــابی تبریـــزی
قطعاتِ مولانا کاتبی تُرشیزی(م 839ق)
کتاب‌شناسی حضرت زینب(ع)
سبـــعۀ سيّــــاره هفت‌بند در جواب هفت‌بند كاشی
انتشار ميراث شهاب شماره 72-73 ويژه تابستان و پاييز 1392
سفرنـامه حجـاز و عتبـات
پير تعليم ***صد و ده استقبال از قصيده شينيه خاقاني***
اولين مستدرک صحيفه سجاديه
ضرورت تدوین کتاب شناسی‌های موضوعی
گزارش سفر به مسکو و سنت پترزبورگ
نامه‌هاي هنـد

  آخرين اخبار
فال نامه رباعیات ابوسعید ابوالخیر
سندی در قرائت قرآن از: مصطفی قاری
دستنوشته­ هایی دربارۀ حضـرت مهدی(عج) موجود در كتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی(ره)
شـــــرح نُسَــــخ یادداشت دوم: كهن ترین نسخه احتجاج طبرسی
فهرست ترجمه­ های فارسی آثار سید مرتضی (ره)
كتاب­شـناسی و مقاله شناسی نظریه «صرفه»
رســـالة «نيّات الحج»
كتابشــــــناسی تقیّـــــه
نمونه ای موردی از: تقیۀ عالمی امامی در دمشق قرن دهم با ادعای پیروی از مذهب فقهی شافعی
اجازات شیخ أعظم مرتضی انصاری
  پربيننده ترين اخبار
  اوقات شرعی



  ارسال خبر به ما : چاپ

به كوشش: محمدعلی عيوضی
رساله در طريق تحصیل‌ علم محمدجعفر خراسانی (1080-1152ق)

آدمی در انجام هر کاری به دنبال هدفی است و مهمترین وسیلۀ نیل یا عدم نیل به اهداف آگاهی یا عدم آگاهی به راه و مسیر رسیدن به هدف می‌باشد. از این رو امیرالمؤمنین علی(ع)می فرماید:ما من حرکة الّا وأنت محتاج فیها الی المعرفة.

  

مقدمـه

آدمی در انجام هر کاری به دنبال هدفی است و مهمترین وسیلۀ نیل یا عدم نیل به اهداف آگاهی یا عدم آگاهی به راه و مسیر رسیدن به هدف می‌باشد. از این رو امیرالمؤمنین علی(ع)می فرماید:

ما من حرکة الّا وأنت محتاج فیها الی المعرفة. 

و امثال این خبر در مصادر حدیث بسیار یافت می شود. هر قدر اهمیّت هدف بالاتر باشد خطر عدم آگاهی نسبت به مسیر آن نیز بیشتر است.

تحصیل علم _هم از حیث تقدّم آن بر عمل  و هم بالأصاله_ از اهمّ مسائل در تکامل انسان و جامعۀ بشری است. لذا باید عمل به آداب آن به بهترین وجهی مورد ملاحظۀ طالبان علم قرار گیرد و کسانی که ادّعای سمـــت تعلیم دارند، هم نسبت به آداب تحصیل آگاهی داشته باشند و هم عامل و آمر به آن باشند. بسیاری از اعلام دین و علمای راستین در نامه¬ها، رسائل مفرده یا در ضمن آثارشان به این مسئله پرداخته‌اند که از مهم‌ترین آن‌ها می¬توان به منیة المرید في ادب المفید والمستفید اثر شهید ثانی اعلی الله مقامه و  آداب المتعلمین منسوب به خواجه نصیرالدین طوسی؟ره؟ اشاره نمود. اثر حاضر نیز رساله مختصری است که نام آن در تنها نسخه شناخته‌شده از آن رساله در تحصیل کردن علم ذکر شده است. مؤلف اثر نیز یکی از دانشی‌مردان بزرگ عصر صفوی است. نظريّات خاصّ مؤلف و هم‌چنین گزارش وی از متون درسی اواخر عصر صفوی بر اهمیّت این اثر می¬افزاید. ما در ذیل به بررسی احوال و آثار مؤلف خواهیم پرداخت و مطالب مربوط به رساله را در حواشی ذکر می¬نماییم.

 

محمّدجعفر بن محمّدطاهر خراسانی

محمّدجعفر بن محمّدطاهر بن عبدالله خراسانی طوسی  در سال 1080 در خبوشان (قوچان کنونی) زاده شد.

وی ابتداءً برای تحصیل علم به مشهد مقدّس رضوی _علی هاجرها آلاف التحیة والسلام_ مهاجرت و موفق به دریافت اجازه از شیخ حرّ عاملی صاحب وسائل گردید . سپس در 27 شعبان سال 1103 جهت ادامه تحصیل به اصفهان کوچید. در اصفهان ابتدا در مدرسه¬ای و سپس به جهت سرمای هوا به مسجدی نقل مکان نمود و هفت سال؛ یعنی تا سال 1110 در آن‌جا به سر می¬برد، سپس در جمعه 17 جمادی الاولی همان سال به حجره¬ای در مدرسۀ ملّا عبدالله منتقل گردید.

همان‌گونه که خود می¬نویسد در 1112 هنگام خروج از مدرسه دارای مقبولیت اجتماعی بوده است، لکن به جهت استفاده از دسترنج خویش به شغل کرباس‌فروشی در بازار نیم‌آورد اصفهان روی می¬آورد. این کار تا سه شنبه 7 ربیع الثانی سال 1125 ادامه می‌یابد و از این زمان است که وی به عزلت‌گزینی می¬گراید. ظاهراً تا زمان شورش افاغنه و سال 1134 در اصفهان سکونت داشته و در این سال به کوپا از قرای اصفهان می‌گريزد. 

در سال 1143 صاحب فرزندی به نام عبدالکریم می¬شود. احوال او از این سال تا 1151 مشخص نيست؛ همین قدر می¬دانیم که در سال مذکور وی در یزد بوده و رساله تباشیر را در آن‌جا نوشته است.

از شاگردان وی می¬توان به ملا اسمـاعیل خواجویی (درایه و رجال)  محمد بن علی مقابی بحرانی  و صاحب جامع الرواة  نام برد.

فرزندان وی عبارت‌اند از عبدالرزاق  که گوهر مراد را برای وی تألیف نموده است  و عبدالکریم که تاریخ ولادت او را در ظهر نسخه اکلیل المنهج نوشته است  و محمّدحسین که نسخه شمـاره 271_ط کتابخانه مجلس شورای اسلامی (ادراک المدارک) را به وی هدیه کرده است  و ابراهیم که همان نسخه را بعداً به او هدیه کرده است .

سال وفات وی را باید بعد از 1151ق دانست؛ زیرا رساله تباشیر را در این سال نگاشته است. البته تاریخ سنگ مزار وی مخدوش می¬باشد.  در ظهر نسخه 8901 مجلس شورای اسلامی که مشتمل بر چهار اثر از مؤلف می¬باشد (نوادر الأخبار، کرّاسه در شرح حدیث عَنْ عَلِيّ؟ع؟‏ أَنَّهُ قَضَى فِي امْرَأَةٍ... به خطّ مؤلف، رساله در موجبات نزح، رسالة الی اهل الکتاب) عبارتی این چنین نقش بسته است:

قد توّفي المرحوم المغفور المبرور العالم الصالح المتقي مؤلف هذا الکتاب المسمی بنوادر الاخبار... وهو مولانا واستادنا ومقتدائنا مولا محمّدجعفر الخراساني رحمه الله في عشیة لیلة الاربعاء الرابع والعشرون من شهر ربیع المولود سنة 1152 ودفن في صبیحة یوم في قبرستان جوی هُرهُر شهر. اللهم اغفر له ولوالدیه ولجمیع المؤمنین والمؤمنات إنّه هو الغفور الرّحیم.

نیز ذیل عنوان کتاب که این گونه نوشته شده است: «کتاب نوادر الأخبار للعالم المتقّي المولی محمّدجعفر الخراساني أعلی الله مقامه بخطّه الشریف» آمده است:

وفات مؤلف هذا الکتاب المستطاب سنة 1152.

خراسانی در كتاب تباشير (نسخۀ خطی مجلس) تاريخ درگذشت خود را در سال 1175ق پيش‌بينی كرده بود.

اکنون آرامگاه وی با نام بقعه آخوند کرباسی در یزد زیارتگاه مؤمنان است.

 

نسخه‌يابی آثار  محمدجعفر خراسانی

1. رساله در طريق تحصیل علم (رساله حاضر)

تنها یک نسخه از آن به شمـاره 14/4051 در مرکز احیاء میراث اسلامی موجود می¬باشد كه در فهرست آن‌جا (ج 10 ص 77) به عنوان «آداب المتعلمين» معرّفی شده است. مجموعۀ مذكور به خط كاتبان مختلف در سده‌های دوازدهم و سيزدهم هجری كتابت شده و اين رساله در ميان برگ‌های 128ر تا 130ر قرار دارد.

2. اصحاب أمیر المؤمنین؟ع؟

3. اصحاب النبيّ؟ص؟

محقق فاضل سیّد جعفر حسینی اشکوری احتمال می¬دهد که این اثر همان تلخیص سیر السلف باشد که مؤلف آن را به اکلیل المنهج الحاق نموده است. 

4. اکلیل المنهج في تحقیق المطلب‌ که نسخۀ اصل آن به خط مؤلف به شمـاره (2/3830) در کتابخانۀ مرکز احیاء میراث اسلامی در قم نگهداری می‌شود. و از روی همان نسخه با تحقیق استاد سید جعفر حسینی اشکوری در قم به چاپ رسیده است.

5. اهل الکتاب

نسخه¬ای از آن به خطّ مؤلف به شمـاره 3/8901 در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی موجود است.

6. الحاشیة علی تهذیب الأحکام

وی در این اثر حواشی استادش علّامه مجلسی؟رح؟ بر تهذیب را تبویب نموده و نیز در بعضی موارد که نیاز به توضیح عبارت ¬دیده به شرح پرداخته است. نسخه¬ای از آن به شمـاره 1/795_طباطبایی در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی موجود می¬باشد .

7. الحاشیة علی کفایة المقتصد

در تتمیم أمل الآمل و الذریعة این اثر به وی نسبت داده شده است لکن نسخه¬ای از آن نمی¬شناسیم.

8. الحاشیة علی الروضة البهیّة في شرح اللمعة الدمشقیّة

این اثر را حسین مدرسی طباطبایی در مقدّمه¬ای بر فقه شیعه به وی نسبت داده و از وجود نسخه¬ای از آن به شمـاره (271 طباطبایی) در کتابخانه مجلس شورای اسلامی خبر می‌دهد.

9. حقیقت منی و مذی و وذی و ودی

نسخه¬ای از آن به شمـاره 22/4050 در کتابخانۀ مرکز احیاء میراث اسلامی موجود می¬باشد.

10. خمسه ضروریه

رساله¬ای است که مؤلف در آن به بررسی پنج مسئلۀ ضروری فقهی (ارث، رضاع، طلاق، قضاء، نکاح) پرداخته است.

سه نسخه از آن می¬شناسیم:

1. نسخۀ شمـاره 64 کتابخانۀ مسجد جامع کبیر یزد.

2. نسخۀ شمـاره 1/2782 کتابخانۀ ملّی ملک.

3. نسخۀ شمـاره 1325 کتابخانۀ وزیری یزد.

11. رسائل اصولی

نسخۀ به خطّ مؤلف به شمـاره 18429 در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی موجود می‌باشد.

12. الرضاع

نسخه به خطّ مؤلف به شمـاره 1/3830 در مرکز احیاء میراث اسلامی موجود می¬باشد.

13. رسالة في الرضاع المحرّم

نسخه¬ای از آن به خطّ مؤلف به شمـارۀ 3830 در مرکز احیاء میراث اسلامی موجود است.

14. شرح الکتب الاربعة

اوّل کسی که این کتاب را به وی نسبت داده است شیخ عبدالنبیّ قزوینی در تتمیم أمل الآمل است. وی می¬نویسد:

وله مؤلفات، منها شرحه على الكتب الأربعة على طرز عجیب وطور غریب.

به نسخه¬ای از آن اطّلاع نیافتیم.

15. صحف ادریس

یک نسخه از آن به شمـاره ض 14691 در کتابخانۀ آستان قدس رضوی موجود است .

16. التباشیر

نسخ ذیل را از كتاب مذكور می¬شناسیم:

1. ش: 2509 کتابخانۀ مسجد اعظم.

2. ش: 4649 دانشگاه تهران.

3. ش: 290 کتابخانۀ ملّی ملک.

4. ش: 3/512_ط مجلس شورای اسلامی.

5. ش: 3/1929 عکسی مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.

6. ش: 6/16378 آستان قدس رضوی.

7. ش: 4081 وزیری یزد.

8. ش: 5/3390 کتابخانۀ حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی؟رح؟.

9. ش: 4/646 مدرسه غرب همدان.

17. الغناء

نسخۀ شمـاره 24/4050 مرکز احیاء میراث اسلامی.

18. فوائد الأخبار للأصدقاء والأخیار

از آن دو نسخه می¬شناسیم:

1. نسخۀ ش 1601 در کتابخانه حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی؟رح؟.

2. نسخۀ شمـارۀ 6786 دانشگاه تهران.

19. قاعدة الجمع بین الأخبار المختلفة

نسخه¬ای از آن به شمـاره 25/4050 در مرکز احیاء میراث اسلامی موجود است.

20. گوهر مراد

سه نسخه از آن می¬شناسیم:

1. نسخۀ شمـاره 6/205 دانشکده ادبیّات دانشگاه تهران.

2. نسخه شمـاره 4/2793 کتابخانه مجلس شورای اسلامی.

3. نسخۀ شمـاره 42793 كتابخانۀ مجلس.

21. مدارک (اداراک) المدارک

نسخه¬ای از آن به خط مؤلف به شمـاره 271_ط در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی موجود می¬باشد که در انتهای آن اجازه روایتی به خطّ علامه مجلسی؟رح؟ برای مؤلف آمده است. علّامه در صدر اجازه از وی این گونه نام می¬برد:

المولی الأولی الفاضل الکامل العالم العامل المتوقد الزّکي الألمعي میرزا محمّدجعفر بن مولی محمّدطاهر...

22. مسائل أیادی سبا

مجموعه اسئله و اجوبه¬ای است که بعضی از ثقات از حضرت علّامه مجلسی؟رح؟ پرسیده¬اند و توسط خراسانی مبوّب گردیده است. این اثر به تصحیح استاد سیّد مهدی رجائی به همراه 24 رساله فارسی دیگر از علّامه مجلسی در قم به طبع رسیده است.

و امّا نسخه‌های خطی آن:

1. ش: 4/12747 کتابخانۀ حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی؟رح؟.

2. ش: 68 کتابخانۀ علومی یزد.

3. ش: 1/14390 مجلس شورای اسلامی.

4. ش: ض 13566 کتابخانۀ آستان قدّس رضوی.

5. ش: 19672 همان مرکز.

6. ش 6/228 کتابخانه علّامه طباطبایی شیراز.

7. ش: 4/602 کتابخانۀ حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی؟رح؟.

8. ش: 189 مدارک فرهنگی.

23. المعاد

نسخۀ شمـاره 20/4050 مرکز احیاء میراث اسلامی.

24. المواعظ والاخلاق

نسخه به شمـاره 3/9440 کتابخانۀ حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی؟رح؟.  خراسانی این اثر را به هنگام سفر به عتبات برای میر شکرالله الهی نوشته است.

25. موجبات النزح

نسخه¬ای از آن به شمـاره 2/8901 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است.

26. نوادر الاخبار

نسخ ذیل را از آن می¬شناسیم:

1. ش: 1/8901 مجلس شورای اسلامی (به خطّ مؤلف).

2. بدون شمـاره در موزه پارس شیراز.

3. ش: 2118 مرکز احیاء میراث اسلامی.

4. ش: 10919 در کتابخانۀ حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی؟رح؟.

27. کرّاسه¬ای در تفسیر روایت عَنْ عَلِيّ؟ع؟‏ أَنَّهُ قَضَى فِي امْرَأَةٍ تُوُفِّي‏ زَوْجُهَا وَهِي حُبْلَى وَتَزَوَّجَتْ قَبْلَ أَنْ تَمْضِي الْأَرْبَعَةُ الْأَشْهُرِ وَالْعَشَرَةُ قَالَ یفَرَّقُ بَینَهُمَا وَلَایخْطُبُهَا حَتَّى ینْقَضِي آخِرُ الْأَجَلَینِ قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ؟عهما؟ هَذَا إِذَا لَمْ یكُنْ دَخَلَ بِهَا فَأَمَّا إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ فِي عِدَّتِهَا وَكَانَ قَدْ دَخَلَ بِهَا فُرِّقَ بَینَهُمَا وَلَمْ تَحِلَّ لَهُ أَبَداً وَلَهَا صَدَاقُهَا بِمَا اسْتَحَلَّ مِنْ فَرْجِهَا فَإِنْ لَمْ یكُنْ دَخَلَ بِهَا فُرِّقَ بَینَهُمَا فَإِذَا انْقَضَتْ عِدَّتُهَا تَزَوَّجَهَا إِنْ شَاءَ وَشَاءَتْ هَذَا إِذَا كَانَا عَالِمَینِ بِأَنَّ ذَلِكَ لَا یحِلُّ فَإِنْ جَهِلَا ذَلِكَ وَكَانَ قَدْ دَخَلَ بِهَا فُرِّقَ بَینَهُمَا حَتَّى تَنْقَضِي عِدَّتُهَا ثُمَّ یتَزَوَّجُهَا إِنْ شَاءَتْ وَشَاءَ قِیلَ لَهُ فَإِنْ كَانَ أَحَدُهُمَا تَعَمَّدَ ذَلِكَ وَالْآخَرُ جَهِلَهُ قَالَ الَّذِي تَعَمَّدَهُ لَا یحِلُّ لَهُ أَنْ یرْجِعَ إِلَى صَاحِبِهِ وَقَدْ یعْذَرُ النَّاسُ فِي الْجَهَالَةِ بِمَا هُوَ أَعْظَمُ مِنْ هَذَا.

این کراسه در میان اوراق نسخه نوادر الاخبار شمـاره 8901 مجلس شورای اسلامی موجود می¬باشد. خراسانی در این کرّاسه روایت را به نقل از کتاب دعائم الإسلام في معرفة الحلال والحرام نقل می¬نماید و آن را به محمّد بن احمد بن جنید اسکافی؟رح؟ نسبت می¬دهد و در توثیق وی می¬کوشد، در حالی که این کتاب از ابن¬حیّون نعمان بن محمّد مغربی _حشره الله مع من أحبّه_ است و این روایت در آن موجود می¬باشد.

28. رساله در بیان کیفیّت وضوء و غسل کسیر  و صاحب قروح و جروح

نسخه¬ای از آن در کتابخانه مجلس شورای اسلامی به شمـاره 2/14390 موجود است.

29. معرفة السلوک

یک نسخه از آن به شمـاره 15/719 در مدرسه مبارکه حجتیّه موجود می¬باشد  و به تصحیح مجید غلامی جلیسه در ضمن دفتر معرفت و اخلاق (1) زیر نظر استاد صدرایی خویی به طبع رسیده است.

رساله در تحصیل‌کردن علم

بسم الله الرّحمن الرّحیم

الحمد لله ربّ العالمین وصلّی الله علی محمّد وآله اجمعین

معروض اخ گرامی و موّفق به توفیقات سبحانی میرزا محمّد می¬دارد: داعی احقر ابن محمّدطاهر، محمّدجعفر که چون واضح و لائح است که مقصود اصلی و منظور کلّی از تعلّم و تفهّم تحصیل تفصیل معرفت فطری اجمالی و احکام شرعیّه فرعیّه کمالیست و این نتیجۀ کبری و صغریِ کتاب و سنّت است، پس دائم الاوقات باید که اوقات شریف در تفاسیر آیات قرآنی که مأخوذ باشد از ائمۀ اطهار و احادیث شریفۀ ایشان خصوصاً احادیث کتب اربعۀ اخبار مصروف گردد و این ذرّۀ بی‌مقدار را عقیده آن است که در دانستن این علم نامی  صرف و نحو و لغت فی الجمله کافی است و کلام و منطق و طبیعی که از جمله محدثات زِ [عهد] مأمون عبّاسی است محتاج¬الیها نیست، چه معرفت اجمالی صانع موهوبی است  و منطق اگر عاصم بودی هرآینه خطا از ائمۀ میزان  زیاده نبودی و اگر عاصم نیز بوده باشد از جهت صورت است نه مادّه و از مسئلۀ طبیعی مسئله¬ای به نظر ننموده که مقدّمات وی مدخول  نبوده و اصول فقه نیز از محدثات [است] و اصحاب ما اوّل کسی که در این فنّ تصنیف نموده شیخ مفید است و بعضی از مباحث آن چون قیاس و رأی و استحسانات و امثال آن‌ها در نزد علمای امامیّه از درجۀ اعتبار ساقط [است] و مسائل اعرابی آن به نحو لاحق است  و باقی مباحث آن بی¬فائده و لاطائل و قدر ضروری چون اطلاق و تقیید و طریق عمل در نزد تعارض ادلّه را احتیاج به کتب مدوّنۀ این فنّ نیست.

و بنابر آن‌که، مسألت جناب مشارالیه آن است که طریق تحصیل که در این زمان مرعی است مذکور گردد، اینک مقرّر می¬داریم در دو منهج:

منهج اوّل: در بیان آن‌چه محصّلین را دانستنی است

بدان وفّقک الله تعالی که اوّلاً باید نفس امّاره را مُحَلّا به فضائل و معرّا از رذائل نمود و طریقۀ عبادت که معین توفیق است از جمعه و جماعت و نوافل و عیادت و تشییع و غیرها پیمود و هر قدری از وقت را نامزد امری ساخت و با عبّاد و صلحاء مجالست و مذاکره و مناظره داشت و انصاف را از دست نباید گذاشت و چون خواهد که شروع در مطالعه نماید باید که مروری اجمالاً نمایند تا مفردات را بشناسند، پس مکرراً معاودت نمایند تا معنی مرکبّات وی را دریابند، پس ملاحظه نمایند تا شاید که بعضی از مقدّمات او را مدخول سازند؛ مثلاً: چون مطالعه نمایند که: بدان که مصدر اصل کلام است، اوّل ملاحظه نمایند که مصدر و کلام هر یک چه معنی دارد، پس مرتبۀ دوم ترکیبی را ملاحظه نمایند، خلاصه این است که کلام حاصل می¬شود با مصدر به واسطه یا بدون واسطه، پس مرتبۀ سیم ملاحظه نمایند که در این حرف خلل هست یا نه و بگویند که مثل زید أخوک کلام هست و مصدر اصل وی نیست، پس در جواب ملاحظه نموده و بگویند که مراد آن است که در اغلب اوقات اصل کلام است و مخفی نبوده باشد که محصّل اگر نتواند که خود معنی را لفظ درآورد باید که مباحثه را بر مطالعه ترجیح دهد.

 

منهج دویم: در تقدیم بعضی با بعضی

باید دانست که چون متعلّم به نقوش کتابی الفت گرفت وی را امثله باید گفت، پس شرح امثله،  پس صرف میر،  پس عوامل،  پس شرح عوامل  با تصریف  و بعد از تصریف، کبری  و پس از شرح عوامل، هدایه  نحو و پس از کبری، حاشیه ملّا عبدالله  و پس از هدایه نحو، شرح جامی  از مبحث فعل و در این وقت باید درس را تحصیل و تعطیل نمایند، پس در تعطیل شرح نِظام  و مختصر تلخیص ،  از مبحث مسندالیه و پس از حاشیه ملّا عبدالله، شرح شمـسیّه  و پس از شرح جامی، ابتدای مختصر تلخیص  با حاشیه خطایی  و به جای مختصر تلخیص، شرایع  یا ارشاد  و بعد از شرح نظام، درس حدیثی و بعد از شرح شمـسیه، معالم اصول  و بعد از مختصر تلخیص، جواهر و اعراض شرح تجرید  و بعد از ارشاد،

شرح لمعه  و بعد از معالم اصول و شرح تجرید، شرح حکمة العین  و شرح مطالع ، بعد از شرح حکمة العین و شرح مطالع، شرح مختصر اصول  و حاشیه قدیم  و بعد از این دو شرح اشارات  و شرح لمعه و در عوض شرح لمعه چون ریاضی و اسطرلاب و غیرها و بعد از شرح اشارات در تحصیلات احادیث مقابله نمایند مع ملاحظه رجال و در تعطیلات شفا  را مباحثه و آخر الأمر اوقات خود را صرف تفسیر و حدیث فرمایند.

تمت الرّسالة

 شماره خبر : 302    مشاهده : 1634     انتشار : 28/11/1392        آرشيو نسخ خطی         آرشيو همه اخبار


   نظرات کاربران :

نام و نام خانوادگی : *  
نظرات : *

(حداکثر 900 کارکتر)

 
کارکتر تايپ شده :  
   

shahab-news.com

استفاده از مطالب با ذکر منبع و درج لینک اینترنتی بلامانع است.

برنامه نويسی : ايمن ديتا