آیت ‏اللَّه العظمی مرعشی نجفی و سادات آذربایجان مجله میراث شهاب

  امروز شمسی

از اینکه با نظراتتان ما را راهنمائی می کنید، سپاسگذاریم ، از انتهای مطلب با ثبت نظرات و پیشنهاداتتان ما را در ادامه این راه یاری کنید
  آرشیو مجلات  آرشیو مجلات   فراخوان مقالات  فراخوان مقالات   تماس با ما  تماس با ما   گالری تصاویر  گالری تصاویر   ارسال مقالات  ارسال مقالات   صفحه اول  صفحه اول  

  خبرهای برگزيده
شناسایی و معرفی دست خط های شیخ حر عاملی موجود در مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک
تفسیر کتاب الله و نسخه های آن
دو مرآة الکمال به كوشش: محمدعلی عیوضی
رساله در تعلیم اصول خط شمـــس‌الــدّیــن محمّــــد فطـــابی تبریـــزی
قطعاتِ مولانا کاتبی تُرشیزی(م 839ق)
کتاب‌شناسی حضرت زینب(ع)
سبـــعۀ سيّــــاره هفت‌بند در جواب هفت‌بند كاشی
انتشار ميراث شهاب شماره 72-73 ويژه تابستان و پاييز 1392
سفرنـامه حجـاز و عتبـات
پير تعليم ***صد و ده استقبال از قصيده شينيه خاقاني***
اولين مستدرک صحيفه سجاديه
ضرورت تدوین کتاب شناسی‌های موضوعی
گزارش سفر به مسکو و سنت پترزبورگ
نامه‌هاي هنـد

  آخرين اخبار
فال نامه رباعیات ابوسعید ابوالخیر
سندی در قرائت قرآن از: مصطفی قاری
دستنوشته­ هایی دربارۀ حضـرت مهدی(عج) موجود در كتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی(ره)
شـــــرح نُسَــــخ یادداشت دوم: كهن ترین نسخه احتجاج طبرسی
فهرست ترجمه­ های فارسی آثار سید مرتضی (ره)
كتاب­شـناسی و مقاله شناسی نظریه «صرفه»
رســـالة «نيّات الحج»
كتابشــــــناسی تقیّـــــه
نمونه ای موردی از: تقیۀ عالمی امامی در دمشق قرن دهم با ادعای پیروی از مذهب فقهی شافعی
اجازات شیخ أعظم مرتضی انصاری
  پربيننده ترين اخبار
  اوقات شرعی



  ارسال خبر به ما : چاپ

محمد الوانساز خویی
آیت ‏اللَّه العظمی مرعشی نجفی و سادات آذربایجان

بر صاحبان فكر و اندییشه پوشیده نیست كه تبارشناسی قبل از بعثت پیامبر رحمت ‏و مهربانی در بین عرب جاهلیت رواج داشته و پس از اسلام نیز این علم شریف در قرون مختلف، توسط دانشمندان اسلامی ادامه یافته است. یكی از شخصیت‏ های ‏بزرگ معاصر كه در علوم مختلف و بویژه در علم نسب‏ شناسی ید طولایی داشته،بزرگ نسّابه زمان آیت‏ اللَّه العظمی سید شهاب‏ الدین مرعشی نجفی(ره) است كه بحق احیاگر این علم شریف در عصر حاضر بوده است.

  

مقدمـه

بر صاحبان فكر و اندییشه پوشیده نیست كه تبارشناسی قبل از بعثت پانمبر رحمت ‏و مهربانی در بنن عرب جاهلیت رواج داشته و پس از اسلام نیز این علم شریف در قرون مختلف، توسط دانشمندان اسلامی ادامه یافته است. ییس از شخصیت‏های‏بزرگ معاصر كه در علوم مختلف و بویژه در علم نسب‏شناسی ید طولایی داشته،بزرگ نسّابه زمان آیت‏اللَّه العظمی سید شهاب‏الدین مرعشی نجفی(ره) است كه بحق احیاگر این علم شریف در عصر حاضر بوده است.

سال‏هایی كه حقیر مشغول تدوین مزارات خوی و فرهنگ جامع امامزادگان و بقاع ‏متبركه آذربایجان شرقی بودم، از نزدیك شاهد بودم كه چگونه نام شریف معظم‏له‏در مجالس مؤمنین به بزرگی یاد می‏شد و در هر محفلی كه ذكری از نسب‏نامه وشجره‏نامه امامزاه یا سید به میان می‏آمد، كلام ایشان و دستخط مبارك وی پایان‏دهنده مباحث میان مؤمنین بوده است. در طول سفرهای متعددی كه به شهرها وروستاهای آذربایجان داشتم، برخی از دستخط‌های آن مرجع عظیم‏الشان را در پای ‏شجره‏نامه ‏های امامزادگان و سادات آن منطقه رؤیت نمودم كه هم ‏اكنون بخشی از آن‌ها، همراه با توصیف بنای امامزادگان و متن تأییدیه مرحوم آیت ‏اللَّه العظمی سیدشهاب ‏الدین مرعشی نجفی تقدیم خوانندگان عزیز می‏گردد.

******

1. امامزاده سید جمال

بقعه امامزاده ابوالحسن موسی بن جعفر الجمال مشهور به «سید جمال»  درشهرستان تبریز و در محله راسته كوچه (خیابان شهید مطهری فعلی) قرار دارد.

بقعه امامزاده سید جمال از سه سمـت شمـال، جنوب و شرق به كوچه‏های همجوار محدود بوده و از قسمت غربی منتهی به مدرسه دخترانه دانش است. این مدرسه‏در سال 1391ش از طرف اداره كل اوقاف امور خیریه استان تخریب گردید تا طرح‏توسعه آستان آن امامزاده از ضلع غربی ادامه یابد.

تاریخ ساخت نخستین بقعه امامزاده سید جمال معلوم نیست، ولی با توجه به منابع‏معتبر، مزار ایشان پش  از قرن دهم هجری معروف به امامزاده بوده و پس از قرن‏دهم حسب و نسب ایشان كشف و به كتاب‏های مربوطه راه یافته است. از قرارمعلوم بنای بقعه از سده یازدهم به بعد ساخته شده و حشری از «گنبد مرقدش به‏ رنگ گنبد فلك نیلگون»  تعبیر آورده است.

مساحت بنای قدیمی مشخص نیست، ملا محمدامین حشری تبریزی در حوالی‏مزار امامزاده، از مسجدی به نام «مسجد حاجت» نام می‏برد، وی می‏نویسد:

در حوالی همان مكان فردوس نشان، قبل از این مسجدی بود و مناری داشت وآن مسجد را «مسجد حاجت» می‏گفتند و آن مناره نیز به «مناره حاجت» شهرت‏داشت و در پای همان مناره چاهی بود، چون دل مظلومان تنگ و چون قلب‏ظالمان سیاه، آن یوسف زمان در آن چاه مدت هفت سال محبوس بوده است وسبب اینكه آن مسجد را مسجد حاجت می‏گویند، آن است كه مسجد مذكور راشیب زمینی بوده و در آنجا قبور چند تن از امامزاده‏ها و اصحاب و مردم‏عزیزالوجود هست و هر كسی را حاجتی و مشكلی پشل آمده، چون بدان مكان‏فیض نشان می‏رفته‏اند و طلب حاجت خود می‏نموده‏اند، البته به استمداد روح‏پاك آن بزرگواران از مبدأ فیاضف قضای حاجت و فتح مهمّات ایشان می‏شده‏است، بنابراین به مسجد حاجت شهرت یافته است و خراب كننده آن مكان‏شریف را در اندك زمانی خانه‏اش ویران شد و خود با فرزندانش نابود مطلق‏شدند.

سید محمدرضا طباطبایی بعد از ذكر مطالب حشری در مورد مسجد حاجت‏می‏نویسد:

بعد از وقوع زلزله آخری در دارالسلطنه تبریز كه از آن وقت تا حالا 100 سال‏گذشته است، از آن مسجد و مناره و سرداب اثری باقی نمانده است و در زلزله‏مذكور خراب شده است.

نادر میرزا هم برخی از مشخصات و طول و عرض مسجد را ذكر می‏كند و آنگاه ‏می‏نویسد:

ابتدا كه شخص داخل می‏شود، مسجدی است 30 قدم در طول و 6 قدم درعرض، و در بالای درِ بیرون مسجد در روی سنگ مرمر این كلمات را مرقوم‏كرده‏اند:

بسم‏اللَّه الرحمن الرحیم

مرقد منورالانوار امامزاده موسی بن جعفر المشتهر به «سید جمال‏الدین»، او به‏امام همام موسی كاظم؟ع؟ منتهی می‏شود نمقه حسین الموسوی، سنه 1244.

در انتهای مسجد در اعلیحده نصب كرده‏اند، و از این در داخل بقعه می‏شود. بقعه‏گنبد و صندوق چوبی دارد و در محراب بقعه سنگ سیاهی را به طول گل‏سازی‏حجّاری نموده‏اند و در جای محراب به كار برده‏اند، علامت خطی و آثاری غیر ازآنچه گفته شد، ندارد.

عبدالعلی كارنگ كه در اواخر دهه پنجاه شمــسی از نزدیك بقعه را دیده، در موردساخت و خصوصیات بنای مسجد و بقعه، چنین آورده است:

درِ ورودی مسجد از سوی شمـال است. این در به كفشكن مسجد باز می‏شود و درِروبروی آن در مسجد قرار گرفته است. در ضلع جنوبی مسجد راهی به زیارتگاه‏تعبیه گردیده است. مرقد امامزاده درست در زیر گنبد بالنسبه بزرگی واقع شده‏كه پا طاق مقرنسی دارد. روی آن صندوق چوبی زیبایی نهاده‏اند، صندوق كهنه،ولی سالم است. روی آن پرده و پارچه سیاهی انداخته‏اند. در كنار قبر منبر سه‏پله‏ای گذاشته شده است... محراب سنگی مقرنسی نیز در زیارتگاه تعبیه كرده‏اندكه تزئیناتی از گل و بوته و اسلیمی دارد و روی آن‌ها را رنگ زده‏اند. در حیاط زیارتگاه كه گورستان كوچكی است، طرح چند قبر مندرس و یك قوچ سنگی‏سالم دیده می‏شود. اخیراً یك در آهنی به جای در پن گن آن كه به سوی جنوب‏باز می‏شود، نهاده‏اند، كتیبه‏ای نیز بالای آن نصب كرده‏اند كه مضمونش چنین‏است:

هذا باب البقعة الشریفة لمرقد السید الجلیل النبیل، ابوالحسن موسی‏الجمال بن ابی‏القاسم جعفرالجمال بن ابی‏جعفر محمد بن ابراهیم الیمامی او الیمانی بن عبیداللَّه بن الامام الهمام موسی بن جعفر؟عهما؟.

امّا بنای كنونی امامزاده سید جمال در مساحتی در حدود 835 متر مربع قرار دارد واز سنگ، آجر، ملاط، گچ، آهن و چوب ساخته شده است. بقعه متشكل از صحن،مسجد حاجت، حسینیه، گنبدخانه، سرویس‏های بهداشتی زنانه و مردانه و كفشكن‏است. نمای بیرونی بقعه آجری است و دارای ازاره‏ای از سنگ مرمر می‏باشد. دوگلدسته در نمای جنوبی است و در بالای هر كدام پرچم سبز رنگی نصب شده‏است.

محدوده صحن با دیوارهایی از سنگ تیشه‏ای و نرده‏های آهنی در ضلع جنوبی وشرقی از كوچه‏های همجوار جدا شده و دو ورودی آهنی از ضلع‏های شرقی وجنوبی دارد. در ضلع غربی صحن، آشپزخانه و حسینیه قرار دارد كه در سال‏های‏اخیر ساخته شده است. كف صحن با آسفالت پوشانده شده، و یك قوچ سنگی درصحن قرار دارد. ورودی بنا و كفشكن در ضلع شمـالی صحن قرار دارد. بر بالای‏ورودی كفشكن تابلوی سبز رنگی قرار دارد و عبارت «السلام علیك یابن رسول‏اللَّه،حرم مطهر امامزاده حضرت موسی بن جعفر الجمال» بر روی آن نوشته شده است. در ضلع‏شرقی كفشكن درِ پشب فضای مسجد، قرار دارد كه جنسش از آلومینیوم بوده ودارای نعل درگاهی قوس شبدری است. در ضلع شمـالی پشـ فضا درِ قدیمی‏مسجد وجود دارد، در ضلع غربی آن راه پله‏ای است كه به انباری منتهی‏می‏شود.

در ضلع جنوبی پشا فضا مسجد حاجت قرار دارد و مسجد در راستای شمـال به‏جنوب ساخته شده است. بن  پشا فضا و مسجد دالانی است كه در سمـت شرقی‏دالان، آبدارخانه واقع شده است. مسجد دارای دو ورودی در ابتدا و انتهای دالان‏بوده و جنس درهای ورودی از چوب با نعل درگاهی قوسی شكل است.

مسجد دارای قرنیزی از چوب بوده و سقف آن همچون سقف سایر قسمت‏های‏بقعه با طاق اجرا شده و لایه بنو آجرها دارای بندكشی است. مسجد دارای شش‏پنجره از نمای شرقی و چهار پنجره از نمای غربی است. نعل درگاهی آن‌ها قوس‏شبدری كُند بوده و از حفاظ آهنی برخوردارند. محراب مسجد با كاشی هفت رنگ‏اجرا شده و آیه شریفه 144 سوره مباركه بقره در زمینه لاجوردی كاشیكاری شده‏است.

در دو طرف محراب دو در چوبی قرار دارد كه به گنبدخانه باز می‏شوند. ورودی‏غربی مخصوص بانوان و ورودی شرقی از آن آقایان است. گنبدخانه دارای قرنیز چوبی و گنبدی آجری است. سطح درونی گنبد مقرنس كاری و رنگ‏آمیزی شده‏است. محراب مقرنسی گنبدخانه از جنس سنگ بوده و تزئیناتی از گل و بوته واسلیمی دارد. در دیوار شمـالی گنبدخانه سنگ قبری با خط نستعلیق جلی درترنج‏های بیضی شكل به دیوار نصب شده است. متن آن چنین است:

هواالغفار

هذا المرقد المغفور المبرور...

ای نهال تو تورات بالحجاب

گفتم ای جان چیست تاریخ وفات

                                                وی نهفته رخ چو مه زیر سحاب

گفت «یاغفار» نامم در خطاب

 

جناب شیخ عبدالغفار طاب‏اللَّه ثراه قد ارتحل فی یوم الثلثا غرة شهر صفر المظفر سنة 1292.

كمی بالاتر از عبارت اخیر، در توی ترنج كوچك عبارت «حرّره محمد بن حسین» ودر دو گوشه بالایی حاشیه عبارت «یا حنّان و یا منان» و در گوشه‏های پایییه عبارت «محمد بن علی بن محمدشفیع» و در حاشیه بالا و پایین آیه شریفه <اَلا انّ أوْلیاءَاللَّهِ‏لاخوفٌ عَلَیهِمْ وَلاهُمْ یحْزَنُونَ> و در حاشیه‏های جنبین دو بیت زیر به طور برجسته‏نقر گردیده است:

هر دلی كو گشت منزلگاه عشق

نیست شد، او را دگر هستی نماند

                                                یافت او خلعت ز شاهنشاه عشق

همدم او گشت و شد آگاه عشق

 

و سنگ قبر دیگری متعلق به آخوند ملا احمد مدرس در گنبدخانه قرار دارد. رونوشت مزار او چنین است:

هو الحی الّذی لایموت

قد وصل الی رحمت ربه الغفور و شفاعة الائمة فی یوم النشور، فخرالمحققین وذخر المدققین، جناب مستطاب فضایل مآب، آخوند ملا احمد مدرس طاب ثراه‏فی اثنا عشر ربیع‏الثانی من شهور سنة ست و تسعین و مأتین بعد ألف من الهجرةالنبویة1296.

سنگ مزار دیگر مربوط به آیت‏اللَّه حاج میرزا جوادآقا سلطان‏القرایی است. این‏سنگ مزار از جنس مرمر و حجّاری شده است و عبارت زیر بر روی آن نقش بسته‏است:

هوالباقی

روضه مطهر مرجع عالیقدر عالم تشیع، شیخ الفقهاءالمجتهدین، حضرت آیت‏اللَّه‏العظمی حاج میرزا جوادآقا ابن القاسم ابن عبدالرحیم سلطان‏القرائی تبریزی‏اعلی‏اللَّه مقامه.

هوالجواد

متولد سیزده جمادی‏الاخر هزار و سیصد و نوزده هجری قمری، متوفی بعد ازظهر روز جمعه مبعث النبی بیست و هفتم رجب المرجب هزار و چهارصد وهیجده برابر با هفتم آذرماه هزار و سیصد و هفتاد و شش شمـسی.

هوالحی

در حاشیه‏های بالا و پایین دو بیت زیر نوشته شده است:

حیف كه از چرخ فقاهت اختری زیبا برفت

عالم وارسته و استاد فقه جعفری

                                                آه كز گنج دیانت گوهری والا برفت

مرجع تقلید شیعه صاحب فتوی برفت

 

و در حاشیه‏های كناری نیز آمده است:

قاریان را بود سلطان همچو اجداد و پدر

با فراق خویش داغ تازه در دلها نهاد

گشت از طبع «رسولی» ماده تاریخ او

                                                بود استاد قرائت ذكر حق گویا برفت

مرغ روحش پر زنان در عالم بالا برفت

با غم و اندوه گفت آن «آیت كبری»  برفت

 

ضریح آلومینیومی به ابعاد90/1× 25/1 متر در زیر گنبد قرار دارد. روی ضریح باپارچه سبز رنگی پوشانده شده و به علت پوشیده بودن روی قبر، عبارات سنگ قبرمعلوم نشد. بر روی قبر دو شمـعدانی قرار دارد.



آستان امامزاده سید جمال از دیر باز مورد توجه اهالی تبریز بوده و برخی از بزرگان‏علمای شیعه از جمله حضرات آیات سید شهاب‏الدین مرعشی نجفی، سیدمرتضی مرعشی نجفی، حاج شیخ هدایت‏اللَّه غروی تبریزی و سید مهدی مرعشی‏نجفی عنایت خاصی بدانجا داشته و هر كدام در زمان خویش در تعمیر و آبادانی آن‏نقش فعالی داشتند.

آیت ‏اللَّه سید شهاب‏ الدین مرعشی نجفی در خصوص این امامزاده می‏نویسد:

بسم اللَّه الرحمن الرحیم

الحمد اللَّه علی افعاله و نواله و الصلوة و السلام علی محمد و آله

از جمله مزارات مسلّم در نزد علماء و بزرگان، قبر شریف سید بزرگوارابوالحسن موسی بن جعفر الجمال بن محمد بن ابراهیم بن محمد الیمانی بن‏عبیداللَّه بن الامام الكاظم؟ع؟ می‏باشد كه سید ابن عنبه در كتاب عمدة الطالب ‏فی مزارات العلویین و السادات و علامه ملاّحشری در تاریخ خود و علامه جلیل‏آقا میرزا صادق طباطبایی تبریزی در كتاب اولاد اطهار نقل نموده‏اند و علامه‏سید محمد قاسم بن حسن مختاری عبیدلی سبزواری در كتاب الاسدیه فی‏انساب العلویة نیز نسب وی را تا پدرش مرقوم نموده است. وی به سال 432 به‏شهر می‏زیست تا اینكه دعوت حق را لبیك گفته و در مكان فعلی (مشهور به‏امامزاده كهنه) دفن گردید. این سید جلیل‏القدر از زهاد عصر خویش به شمـار رفته و بسیار باكرامات بوده و لازم‏التعظیم می‏باشد. لذا امید است مومنین درتجلیل و تكریم این بقعه شریفه بذل همت نموده و به نحو آبرومندی اقدام به‏تعمیر آن بنمایند كه یقیناً در حضور حضرت باریتعالی مأجور خواهند بود انشاءاللَّه و السلام خیر ختام.

حرره خادم علوم اهل البیت(ع)

ابوالمعالی شهاب الدین الحسینی المرعشی النجفی

محل مهر شریف

آیت‏اللَّه سید مرتضی مرعشی نجفی _ برادر كوچكتر آیت ‏اللَّه سید شهاب‏ الدین‏ مرعشی نجفی_ هم در مورد امامزاده سید جمال می‏نویسد:

بسم اللَّه الرحمن الرحیم

الحمد اللَّه رب العالمین و الصلوة و السلام علی اشرف الانبیاء ابوالقاسم محمد وآله الطاهرین، مرقد شریف امامزاده لازم الاكرام سید جلیل ابوالحسن موسی بن‏ابی القاسم جعفر الجمال بن ابی جعفر محمد بن ابراهیم بن محمد الیمانی بن‏عبیداللَّه بن الامام الهمام مولینا موسی الكاظم؟ع؟ بنگارش علماء اعلام رضوان ‏اللَّه علیهم در كتاب عمدةالطالب فی انساب آل ابیطالب و روضات الجنان فی‏مزارات السادات و تاریخ ملاحشری و در كتاب اولاد الاطهار و سایر كتب‏معتمده آن بزرگوار در تبریز در سنه 432 بود كه در دست كفار و مخالفان اسیر وبا زنجیر حبس كردند گوشه زندان شد ماوای او، سلسله بر گردن و بر پای او. وپس از سالها در زیر زنجیر، مانند جد غریبش حضرت موسی كاظم‏؟ع؟ دنیا راوداع نمود و در محل فعلی مدفون شد (مشهور به امامزاده كهنه). و به نقل‏بعضی چند امامزاده در آنجا آرمیده اكنون بقعه مباركه آن شهزاده مزار است ومردم طلب حاجت خود می‏نمایند و نائل می‏شوند.

رجاء واثق است كه در تجلیل و تكریم و تعمیر قبر شریف قصور ننمایند كه موجب‏رضاء خداوند متعال و سرور حضرت رسول اكرم(ص) است.

و السلام علی من اتبع الهدی

الاحقر الفانی مرتضی الحسینی النجفی المرعشی

آیت‏اللَّه حاج شیخ هدایت اللَّه غروی تبریزی _فرزند آیت‏اللَّه شیخ زین‏العابدین‏تبریزی_ درباره این امامزاده می‏نویسد:

بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم

بقعه شریفه كه متصل به مسجد حاجت و مشتمل بر چند تن از امامزاده‏ها واصحاب است و در آن مرقد مطهر و منور امامزاده لازم التكریم ابوالحسن‏موسی الجمال فرزند ابوالقاسم جعفر الجمال فرزند ابو جعفر محمد فرزند ابراهیم‏یمامی یا یمانی فرزند عبیداللَّه فرزند مكرم امام همام موسی بن جعفر؟عهما؟ است واین امامزاده منتسب به آن حضرت است به چهار واسطه چنانكه در تاریخ اولاداطهار و به پنج واسطه چنانكه در روضه‌اطهار نوشته موسی جمال می‏گفتند ومعروف به ابن اعرابی و نیز امامزاده صاحب طوق می‏گفته‏اند در عصر بنی‏عباس با لشگر بسیار به تبریز آمد و به نواحی آن غالب و بلاد وقلاع را تصرف‏نمود، بعد از آن دشمـنان بر آن امامزاده غلبه و اسیر نمودند، و طوق زنجیر درگردنش انداختند و مدت هفت سال در چاهی در پای همان مسجد حبس نمودند وشهید گردید و در حوالی همین مكان مسجدی بوده كه مسجد حاجت می‏گفتند ومناره داشته به مناره حاجت مشهور بوده و وجه تسمیه این مسجد این بوده كه‏شیب زمینی داشته در آن‏جا قبور چند تن از امامزاده‏ها و اصحاب بوده هر كسی‏را حاجتی و مشكلی بشو می‏آمده بدان مكان می‏رفته حاجت خود را طلب‏می‏نمودند. البته استمداد از ارواح مباركه آن بزرگواران حاجت وی روا می‏گردید. لهذا محترمین اهالی محله راسته كوچه وفقهم اللَّه لمرضاته سعی وكوشش در تعمیر و تجدید آن نمودند، تا آثار آن بزرگوار بماند و آیندگان واعقاب ایشان بهره‏مند شوند و این امر به اطلاع و امداد و تأیید این حقیر كثیرالتقصیر هدایت اللَّه غروی در تاریخ هزار و سیصد و هشتاد هجری قمری 1380تمام شد.

این ورقه به دستیاری خط كمترین خادم ائمه هدی علیه آلاف التحیه و الثنا محمد علی بن محمد ادیب العلماء تبریزی به امر آیت‏اللَّه العظمی حاج شیخ‏هدایت اللَّه غروی مدظله العالی در تاریخ بالا (تحریر یافت).

استاد سید مهدی مرعشی نجفی _فرزند آیت‏اللَّه سید مرتضی مرعشی نجفی_ هم با نگارش كتابی با عنوان امامزاده موسی مشهور به «امامزاده كهنه» (فارسی، تبریز،1367ش) به معرفی آن امامزاده پرداخته و همچنین سال‏ها متولی آن آستان‏عظیم‏الشان بوده است. وی با كمك هیأت امنای امامزاده در بازسازی و آبادانی آن‏كوشش نمود و چند سال متوالی نیز اقامه نماز ظهر و عصر در آن مكان مقدس راعهده‏دار بود.

 

2. امامزاده سید حسن بابا

آستان مقدس امامزاده سید تاج‏الدین حسن مشهور به «سید حسن بابا» در شهرستان‏مرند و در روستای كوه‏كمر قرار دارد. آستان امامزاده سید حسن بابا از بقاع مهم ومشهور آذربایجان است و در بنع امامزادگان و بقاع متبركه آذربایجان از جایگاه‏ویژه‏ای برخوردار می‏باشد. تاریخ ساخت بنای اولیه بقعه معلوم نیست ولی در طول‏سالیان متمادی مرمت و بازسازی شده، كه یك بار هم به همّت حاج شیخ جابرفاضلی خویی صورت پذیرفته است.

بنای فعلی در ابعاد تقریبی 13× 10 متر است و پلانی مستطیل شكل دارد و سطح‏آن حدود یك متر از سطح صحن بالاتر است. درِ ورودی بقعه از ضلع غربی تعبیه‏شده و نمای بیرونی فاقد نماكاری است. روشنای داخل بقعه از طریق دو پنجره درنمای غربی، چهار پنجره در نمای شرقی، سه پنجره در نمای جنوبی و سه پنجره درنمای شمـالی تأمین می‏شود. جنس درها و پنجره‏ها از آهن و نعل درگاه آن‌ها قوسی‏شكل است.

در فضای داخلی بقعه چهار ستون دیده می‏شود كه سنگینی گنبد را حمل می‏كنند.گریو گنبد دارای چند پنجره است و لایه درونی آن با ملاط گچ و خاك اندود شده‏است. ازاره داخلی بقعه با سنگ گرانیت و نواری مشكی از جنس مرمر و نمای‏داخلی دیوارها و سقف با گچ و خاك اجرا و كف آن با فرش‏های ماشینی مفروش‏شده است. ضریح آلومینیومی بقعه زیر گنبد و در وسط محوطه‏ای كه حدود 10 سانتیمتر از كف بقعه پایین‏تر است، قرار دارد. داخل ضریح دو قبر در كنار هم وجوددارند. ییا از آن‌ها متعلق به صاحب بقعه، جناب سید حسن بابا و دیگری مربوط به‏فرزندش می‏باشد. اسم فرزندش معلوم نیست و در سنگ مزار او هم چیزی نوشته‏نشده، ولی متن سنگ مزار جناب سید حسن بابا چنین است:

مرقد شریف مرحوم مبرور سید حسن بن سید علی بن علی بن الحسین ؟ع؟ وفات891 هجری قمری.

جزئیات زندگی‌نامه جناب سید حسن بابا، انگیزه اقامت در كوه‏كمر و یا علل‏مهاجرت وی به آن روستای دور افتاده معلوم نیست و در منابع و مصادر مطلبی‏گزارش نشده است. آیت‏اللَّه سید ابراهیم علوی خویی بدون اینكه به سال وفات‏وی اشاره كرده باشد، ایشان را متوفی سده نهم هجری دانسته   امّا روی سنگ مزار قدیمی جناب سید حسن بابا سنه 891ق حكاكی شده و معلوم نیست كه این سال‏وفات صاحب بقعه است یا سال حكاكی سنگ‏مزار؟!

شجره‌نامه جناب سید حسن بابا مورد تأیید نسب‏شناس معاصر، آیت‏اللَّه سیدشهاب‏الدین مرعشی نجفی قرار گرفته و ضمن تأیید نسب‏نامه نموداری سادات‏كوه‏كمر می‏نویسد:

این شجره جلیله كه به خدمت امام سیدالساجدین روحی له الفداء منتهی‏می‏شود از جمله مشجرات صحیحه و متقنه و مطابق با مدارك معتبره می‏باشد ونسب جمع كثیری از علماء و سادات به این سلسله ختم می‏شود. 

شجره‌نامه جناب سید حسن بابا از طریق سید محمد حسینی علوی مصری _راوی‏دعای علوی مصری_ به امام سجاد؟ع؟ می‏رسد. متن آن بدین قرار است:

سید حسن فرزند سید علی فرزند سید فخرالدین فرزند سید شرف‏الدین فرزندسید شمـس‏الدین فرزند سید محمد المصری العلوی الحسینی الملقب‏بـ «الحجازی» فرزند سید شجاع‏الدین فرزند سید سلیمان فرزند سید عقیل فرزندسید احمد فرزند سید حسن فرزند سید حسین فرزند سید حسن فرزند سید علی‏فرزند علی بن الحسین بن علی بن ابی‏طالب؟عهم؟.

ذریه و نوادگان جناب سید حسن بابا در بشترز شهرهای ایران به ویژه در شهرهای‏ آذربایجان پراكنده شده‏اند و از بن  امامزادگان و بقاع متبركه آذربایجان شاید كمتر امامزاده‏ای باشد كه دارای نسل بابركتی مثل نسل ایشان بوده باشد.

طبق تصریح آیت‏اللَّه حاج سید عبداللطیف قرشی كوه‏كمری، امامزاده عظیم‏الشان‏آقا سید هاشم صاحب بارگاه مجلل در زنوز و جناب آقا سید حسن بابا برادر بوده ونسل جناب سید حسن بابا از طریق هفت طایفه به نام‏های میررحیم‏لو، میر زراق‏لو،سید زینال‏لو، سید عباس‏لو، سید عبدالحسین‏لو، سید مرسل‏لو و سید مختارلو و گویا نسل آقا سید هاشم نیز از طریق چهار طایفه به نام‏های سید حسن لو، سیدحسین‏لو، میر محمدلو و میر مجیدلو پخش و منتشر شده‏اند.

وی همچنین درباره قطعی بودن نسبت هفت طایفه مذكور به جناب سید حسن بابا،برای نگارنده اظهار نمود:

با توجه به دلایل سه‏گانه‏ای كه در ادامه می‏آید، انتساب هفت طایفه یاد شده‏به جناب ایشان مسلم و در نزد ارباب معرفت پذیرفتنی است. آن دلایل بدین‏گونه‏اند:

1. طبق گفته پدران و نیاكان ما زمین‏های كوه‏كمر از آن مرحوم سید حسن بابابوده كه گویا از طریق شخص خیری به نام ابراهیم‏خان (از اجداد خاندان‏جوانشیر در خوی) وقف جدّ ما سید حسن بابا شده بود و بعد از ایشان نیز دربن  هفت طایفه مذكور تقسمو می‏شود و در حالی كه چهار طایفه دیگر هچن‏سهمی از زمین‏های اطراف كوه‏كمر ندارند.

2. زمین‏های ییلاقی اطراف كوه‏كمر هر سال به عشایر اجاره داده می‏شود ودرآمد آن در بنچ سادات هفت طایفه تقسمن می‏شود و چهار طایفه دیگر ‏حقی در آن ندارند.

3. در محاوره مردم به چهار طایفه مذكور، سادات «قره‏سید» اطلاق می‏شود،در مقابل به هفت طایفه دیگر سادات «آق سید» می‏گویند. احتمال دارد اینهاسادات غریبه باشند كه در اثر گذشت زمان به سادات قره سید مشهور شده‏اند، همانطوری كه در كوه‏كمر به خانواده‏هایی كه بعداً در كوه‏كمر ساكن‏شده‏اند «غریبه» می‏گویند.

هم‏اكنون آستان مقدس جناب سید حسن بابا دارای امكاناتی نظیر زائرسرا، سرویس‏بهداشتی، آشپزخانه، آب و برق است. در فصول خوش آب و هوا، هزاران زائر درجوار این بقعه حاضر می‏شوند.

 

3. امامزاده سید علی

آستان مقدس امامزاده سید علی از مراكز مهم عبادی و معنوی آذربایجان بوده و درشهرستان اهر و در ابتدای ورودی قبرستان قدیمی روستای توریستی گل‏آخور (گورخیر، گوره‏خیر) قرار دارد. امامزاده سید علی از قبل بنایی نداشته و اطراف قبربا سنگ ریزه‏های محلی محصور شده بود. بنای فعلی آن در حدود سال 1372ش‏به همّت اهالی ساخته شده و ابعاد بقعه 90/9×80/7 متر می‏باشد.

ساختمان امامزاده متشكل از كفشكن، انباری (چای‏خانه) و گنبدخانه بوده و درب‏ورودی آهنی آن از ضلع شمـالی بقعه تعبیه شده است. نمای شمـالی بقعه كه به‏عنوان نمای اصلی آن است، دارای سایه‏بان چوبی است كه سنگینی آن با یك‏ستون چوبی تحمل می‏شود. مصالح به كار رفته در آن سنگ، آجر و سیمان بوده و فضای كفشكن با گنبدخانه مرتبط و پلان گنبدخانه مربعی شكل است. گنبدخانه‏ دارای سه پنجره از نماهای جنوبی، شرقی و غربی بوده و هر سه پنجره از حفاظ آهنی برخوردار هستند.

از چهار گوشه گنبدخانه توآمدگی‏هایی به سوی داخل وجود دارد و این توآمدگی‏ها،بعد از خم شدن به دیوارهای مجاور به سمـت بالا انحنا پیدا كرده و بعد از به هم‏پورستن دو انحنا به هم، طاق‏هایی در سطح چهار دیوار داخلی بقعه پدید آورده و باضخیم شدن توآمدگی گوشه‏ها، قسمت تحتانی دایره شكل گنبد را به وجود آمده‏است. نمای داخلی دیوارها با ملاط گچ اندود شده و سطح داخلی گنبد با آجرهای‏بهمنی اجرا شده و بعد بندكشی شده است. كف بقعه با فرش و موكت مفروش شده‏و مزار امامزاده سید علی در زیر گنبد و سنگ مرمر سفیدی به شكل عمودی روی‏آن قرار دارد. روی قبر فاقد سنگ مزار بوده ولی بر روی آن ضریح چوبی به ابعاد 95/1×10/1 متر قرار داده شده است. رونوشت مزار امامزاده سید علی كه بامهارت خاصی كنده شده و دارای ارزش فراوان هنری است، بدین قرار است:

سلام علیكم طبتم فادخلوها خالدین

هذه الرّوضة الشّجرة النبویة المصطفویة والولایة المرتضویة سلالة الفاطمیةالمرحوم المغفور الواصل الی رحمة ملك الغنی السید الشیخ علی بن سیدعبدالصمد الحجازی الحسنی طاب رمسه و جعل الجنّة مثویه، تاریخ سنة اربع وسبعمائة، 704

در حاشیه آن نوشته شده است:

تا من باشم كنم تولاّ بعلی

با چار محمد دو حسن و یك موسی

                                                     تا محشر كند خدای با آل نبی

     با جعفر و با حسین و با چار علی

 

سنگ قبر دیگری، در ضلع غربی امامزاده سید علی و در داخل قبرستان كهن‏روستا قرار دارد كه صاحب قبر، 55 سال پس از امامزاده سید علی مرحوم شده‏است. متن آن سنگ مزار چنین است:

هو اللَّه الباقی

تا من باشم كنم تولاّ بعلی

با چار محمد دو حسن و یك موسی

                                                     تا محشر كند خدای با آل نبی

     با جعفر با حسین و با چار علی

 

توفی المرحوم الی رحمةاللَّه الصمد بن سید حمزة ابن سید محمد بن سید عبداللَّه‏الحسینی توفی ثامن عشر شهر رجب‏المرجب سنة تسع و خمسین سبعمائه.

از نوادگان امامزاده سید علی می‏توان به آیت‏اللَّه سید محمد كماری و فرزندش‏آیت‏اللَّه سید مهدی كماری اشاره نمود. مرحوم شیخ محمد شریف رازی در حالات‏آن دو نفر می‏نویسد:

آن‌ها احفاد مرحوم سید علی بن عبدالصمد است كه در سال604  از دنیا رفته و قبرش مزار و در ییل از مضافات تبریز واقع است.

به پاس تجلیل و تكریم از امامزاده سید علی و ضبط نام اولاد و نوادگان آن‏شخصیت عظیم‏الشان، مرحوم حاج میر اسمـاعیل، در سال 1296ق كتابی را باعنوان انتساب نامه سلسله جلیله سادات قریه ارزیل و گورخیر از اولاد امام ناطق‏جعفرصادق ؟ع؟ به رشته تحریر درآورد. مؤلف كه خود از نوادگان امامزاده سید علی‏است، در طول 10 سال به بررسی سادات ارزیل و گول‏آخور از نسل امامزاده سیدعلی پرداخته است.

درست 41 سال پس از وفات حاج میر اسماعیل _ مؤلف كتاب _  نواده دختری‏ایشان به نام ستّار فرزند حاج اسداللَّه شجره‏نامه دست‏نویس پدر بزرگش در تاریخ‏غره شعبان المعظم 1336ق تكمیل و به روز رسانی كرده و اولاد جدید را به آن‏اضافه كرده است. از آن تاریخ تا 56 سال بعد، كتاب یاد شده در دست بزرگان‏سادات مربوطه بوده تا آن كه مرحوم استاد سید محمد رفیعی بنی‏صادق آن را بروزرسانی كرده و به تأیید آیت‏اللَّه سید شهاب‏الدین مرعشی نجفی رسانده است.شجره‏نامه امامزاده سید علی و متن تأییده مرحوم آیت‏اللَّه مرعشی نجفی بدین قراراست:علی بن عبدالصمد الحجازی بن احمد بن طاهر بن عبدالقادر بن عبدالرزاق بن‏طاهر بن عبدالوهاب بن عبداللَّه بن جعفر بن محمد بن عبداللَّه بن علی بن اسمـاعیل‏بن الامام الهمام ابی‏عبداللَّه جعفرالصادق سلام اللَّه علیه و علی آبائه و علی ابنائه‏الكرام.

بأسمـه تعالی

لاریب فی صحة نسب هولاء السادة الامجاد، بارك اللَّه فیهم.

شهاب‏الدین الحسینی المرعشی النجفی

ربیع المولود 1392

محل مهر شریف

شایسته یادآوری است سادات روستاهای ارزیل، گول‏آخور و بنفشه‏درق بخش ‏مهمی از سادات منطقه ارسباران را تشكیل می‏دهند و نسب شریف آن‌ها از طریق‏امامزاده سید علی بن سید عبدالصمد حجازی به امام جعفر صادق‏؟ع؟ منتهی‏می‏شود.

 

4. امامزاده سید هاشم

بقعه سید جلیل‏القدر امامزاده سید هاشم در سمـت شرقی خیابان شهید بهشتی و دركنار مسجد حاج علی اكبر در شهر زنوز قرار دارد. این بقعه از سطح خیابان بالاتربوده و تراسی كه بنا خیابان و محوطه بقعه وجود دارد، دارای دیوار سنگی به‏ارتفاع 150 سانتیمتر می‏باشد. ضلع شرقی بقعه، حیاطِ مسجد حاج علی‌اكبر و ضلع جنوبی آن فضای سبز و ضلع شمـالی و غربی آن فضای باز می‏باشد.

بنای فعلی بقعه به ابعاد 8 × 4 بوده و در ورودی آن از نمای جنوبی ساختمان تعبیه‏شده و ما بنر در ورودی و فضای گنبدخانه، اتاقی با سقف مسطح قرار دارد كه باطاقی از هم جدا شده‏اند. ظاهر بیرونی گنبدخانه مكعبی شكل است و گنبد دروسط گنبدخانه قرار دارد. گنبدخانه دارای سه پنجره از ضلع‏های غربی، شرقی و شمالی است. تجدید بنای بقعه بر اساس كتیبه كوچكی كه در آنجا نصب شده، درسال 1349ش صورت گرفته و معمار آن نادر درخشانی بوده است. قبر در وسط حرم قرار دارد و به جای سنگ مزار قبلی، سنگ گرانیتی سیاه‌رنگی روی آن گذاشته‏است. روی قبر ضریح آلومینیومی با ششهر‏های شفاف قرار دارد و زائران نذورات‏خویش را داخل آن می‏ریزند. متن سنگ نوشته امامزاده سید هاشم چنین است:

سید هاشم ابن سید حسن ابن سید علی ابن سید فخرالدین ابن سید شرف‏الدین‏ابن سید شمـس‏الدین ابن سید محمد مصری الملقب ب«الحجازی» ابن سیدشجاع‏الدین ابن سید محمود ابن سید سلیمان ابن سید عقیل ابن سید احمد ابن‏سید حسن ابن سید حسین ابن سید جعفر ابن سید علی ابن علی الحسین ابن علی‏بن ابی‏طالب‏؟ع؟. مدفون به زنوز به سال 891ق، سید حسن بابا.

تأسیس جدید 1290ق. زنوز الهی.

محل فعلی بقعه، در گذشته قبرستان عمومی زنوز بوده و تاریخ ساخت بنای‏اولیه بقعه معلوم نیست، ولی احتمال زیاد دارد كه توسط فرزندان و بازماندگان‏امامزاده سید هاشم و یا اهالی زنوز ساخته شده باشد. در مورد دفن سید هاشم در محل فوق آمده است:

زمانی كه سید هاشم جوان بوده، در فصل زمستان همراه پدرش از روستای‏كوه‏كمر برای خرید به زنوز آمده و پس از خرید، سید حسن در خانه شیخ زنوز مهمان می‏ماند و سید هاشم با وسایل خریداری شده راهی روستای كوه‏كمر می‏شود. شب هنگام سید حسن از خواب برمی‏خیزد و اعلام می‏كند كه سه نفرراهزن پسرش سید هاشم را در راه برگشت به كوه‏كمر كشته و جسد وی را در غاری در نزدییق روستای درق پنهان كرده و سپس به روستای دارانداش رفته و پاهای خود را برای گرم شدن به تنوری آویزان كرده‏اند. با توجه به شناختی كه‏اهالی روستای كوه‏كمر از صدق گفتار او داشتند، راهی غار مذكور شده و با جسد سید هاشم مواجه می‏شوند، آنگاه راهی روستای دارانداش كه در همسایگی‏روستای كوه‏كمر است، می‏روند و قاتلین سید هاشم را در كنار تنوری مشاهده‏می‏كنند كه پاهای خود را به تنور آویزان كرده‏اند. بعد از دستگیری آن‌ها، اهالی‏زنوز كه همراه سید حسن برای پیدا كردن سید هاشم رفته بودند، با اجازه سیدحسن جنازه پسرش را به زنوز آورده و در قبرستان عمومی دفن می‏كنند.

داستان فوق ساخته مردم ساده‏دل منطقه بوده كه از روی علاقه به ذریه خاندان‏وحی و نبوت آن‌ها را در اذهان خود پرورش داده و سپس به كتاب‏ها راه یافته است.چرا كه بنع سید حسن بابا متوفی قرن نهم هجری و شیخ زنوز متعلق به اوائل قرن‏چهارده هجری بشد از چهار قرن فاصله زمانی بوده و چنین ملاقاتی بنب آن‌هانمی‏تواند اتفاق افتاده باشد. دیگر آن كه در هچن كتاب و مأخذی به قتل سید هاشم‏به دست راهزنان اشاره نشده است.

زندگی‌نامه اجتماعی و معنوی امامزاده سید هاشم معلوم نیست و در جایی هم‏درج نشده است. امّا نسب نامه ایشان كه با ظرافت خاص و دقت فراوان توسط فقیه‏اهل‏بیت حضرت آیت‏اللَّه حاج سید محمد حجّت كوه‏كمری نوشته شده، چنین‏است:

السید هاشم ابن السید حسن ابن السید علی ابن السید فخرالدین ابن السیدشرف‏الدین ابن السید شمـس‏الدین ابن السید محمد المصری الملقب بالحجازی‏ابن السید شجاع‏الدین ابن السید محمود ابن السید سلیمان ابن السید عقیل ابن‏السید احمد ابن السید حسن ابن السید علی ابن السید حسین ابن السید جعفر  ابن السید علی ابن علی الحسین السجاد؟ع؟.

آیت‏اللَّه سید ابراهیم علوی خویی در شجره‌نامه استخراجی خود، شجره‏آیت‏اللَّه كوه‏كمری را در كمتر از بیست واسطه به امام سجاد؟ع؟ می‏رساند  كه به‏نظر می‏رسد خالی از اشكال نباشد.

از نسل پاك امامزاده عظیم‏الشان سید هاشم فقیهان و عالمان بلندآوازه‏ای به‏عرصه ظهور رسیده‏اند كه هر كدام به نوبه خود از بزرگان و افراد سرشناس جامعه‏بوده‏اند. اسامی تعدادی از آن‌ها بدین قرار است:

1. آیت‏اللَّه حاج سید حسین تُرك كوه‏كمری، از مراجع تقلید نجف اشرف،

2. آیت‏اللَّه حاج سید علی كوه‏كمری، از علما و فقهای تبریز و امام جماعت‏مسجد سید علی آقا در تبریز.

3. آیت‏اللَّه حاج سید محمد حجّت كوه‏كمری، از مراجع تقلید قم و مؤسس ‏مدرسه حجتیه در قم.

4. آیت‏اللَّه حاج سید ابوالقاسم حسینی خویی، از فقهای وقت بوده و جدّمادری آیت‏اللَّه سید شهاب‏الدین و آیت‏اللَّه سید مرتضی مرعشی نجفی است.

5. آیت‏اللَّه سید حسن خویی، وی امام جماعت مسجد مدرسه صادقیه بوده وتولیت مدرسه صادقیه را بر عهده داشت.

6. حجّت‏الاسلام حاج میر عبداللَّه خویی،

7. آیت‏اللَّه سید مهدی خویی،

8. آیت‏اللَّه سید رضا خویی،

9. واعظ معروف میر عباس محدث،

10. آیت‏اللَّه سید علی اصغر صادقی خویی،

11. آیت‏اللَّه سید محسن حجّت كوه‏كمری،

12. آیت‏اللَّه سید حسن حجّت كوه‏كمری،

13. سید مصطفی و سید محمد، صاحب بارگاه معروف در روستای‏اگری‏بوجاق خوی.

هم‏اكنون آستان مقدس امامزاده سید هاشم مورد احترام فراوان مردم منطقه بوده‏و مجلس روضه در پنج شنبه هر هفته در آنجا برپاست و دستجات حسینی در ایام‏محرم در جوار آستانشان به عزاداری می‏پردازند. این بقعه هم اینك تحت نظر هیأت‏امنا اداره می‏شود.

 

5. سادات آل‏هاشم، موسوی هشترودی، حیدری موسوی

سادات جلیل‏القدر آل‏هاشم، موسوی هشترودی، حیدری موسوی ازخاندان‏های اصیل و ریشه‏دار آذربایجان بوده و شاخه‏هایی از این سلسله در شهرهای مختلف آذربایجان و ایران پخش شده‏اند. نسب این خاندان مورد تأییدعلما و دانشمندان تبارشناس بوده و در طول تاریخ علما و فقهایی از این سلسله به‏عرصه ظهور رسیده و منشأ خدماتی شده‏اند. مرحوم آیت‏اللَّه سید حسین‏هشترودی و آیت‏اللَّه سید محمدتقی آل‏هاشم از جلمه علمایی هستند كه منتسب‏به این سلسله جلیله هستند. نسب نامه شریف آیت‏اللَّه سید هشترودی با 35 واسطه‏به امیرالمؤمنین علی‏؟ع؟ منتهی می‏شود. متن نسب نامه چنین است:

سید حسین موسوی صمیمی مشهور به «هشترودی» فرزند سید هدایت فرزندسید عبداللَّه فرزند سید عبدالعظیم فرزند سید لازم فرزند سید كاظم فرزند سیداصلان فرزند سید حسین فرزند سید عسگر فرزند سید اسمـاعیل فرزند سید حسن‏فرزند سید شاه‏بدلا فرزند سید شاه‏نبی فرزند سید شاه‏قاسم فرزند سید شاه‏میرفرزند سید احمد الكبیر فرزند سید كلان فرزند سید ركن‏الدین فرزند سیدشمـس‏الدین فرزند سید افضل‏الدین فرزند سید ضیاءالدین فرزند سیدافتخارالدین فرزند سید طاهر فرزند سید طیب فرزند سید انور فرزند سیدابوالحسن فرزند سید ابوالقاسم فرزند سید عبداللَّه فرزند سید ابوالقاسم فرزندسید حسین فرزند سید جعفر الحجّت فرزند سید عبیداللَّه الاعرج فرزند سیدحسین الاصغر فرزند سیدالساجدین امام زین‏العابدین فرزند ابی عبداللَّه الحسین‏فرزند امیرالمومنین علی بن ابی‏طالب‏؟عهم؟.

 

6. سادات حسینی كوه‏كمر، زنوز، خوی، تبریز

حضرت آقا میر یعقوب مقبره از سادات معروف ابیض بوده و نسب ایشان ازطریق سید محمد مصری علوی حسینی به حضرت سیدالسّاجدین، امام‏زین‏العابدین‏؟ع؟ می‏رسد. شجره‏نامه موجود در منابع و مصادر و آنچه در دست‏خاندان و نوادگان آن مرحوم است، در تعداد اجداد حضرت آقا میر یعقوب تا امام‏چهارم‏؟ع؟ اختلاف دارد. برای احتراز از  اشتباه؛ نیانامه شریف وی را كه‏توسط دانشمند فرزانه، آیت‏اللَّه سید ابراهیم علوی خویی، در سال 1405ق‏استخراج شده، می‏آوریم:

آقا میر یعقوب  فرزند سید محسن فرزند سید حسن فرزند سید مختار فرزندسید حسین فرزند سید معصوم فرزند سید علی فرزند سید حسن فرزند سید هاشم‏فرزند سید علی فرزند سید فخرالدّین فرزند سید شرف‏الدّین فرزند سیدشمس‏الدّین فرزند سید محمد المصری العلوی الحسینی الملقب ب«الحجازی»فرزند سید شجاع‏الدّین فرزند سید سلیمان فرزند سید عقیل فرزند سید احمدفرزند سید حسن فرزند سید حسین فرزند سید حسن فرزند سید علی فرزند علی‏بن الحسین بن علی بن ابیطالب‏؟ع؟.

نسب شناس عالیقدر، آیت‏اللَّه سید شهاب‏الدین مرعشی نجفی در تأیید شجره‏نامه استخراجی آیت‏اللَّه سید ابراهیم علوی می‏نویسد:

بإسمـه تعالی

الحمد للَّه علی إفضاله و نواله و الصلوة و السلام علی محمد و آله،

و بعد مخفی نماند آنكه، این شجره جلیله كه به خدمت امام سید الساجدین -روحی له الفداء - منتهی می‏شود، از جمله مشجرات صحیحه و متقنه و مطابق بامدارك معتبره می‏باشد و نسب جمع كثیری از جمله علما و سادات به این سلسله‏ختم می‏شود؛ همانند آیات باهرات مرحوم آقای حاج سید حسین كوه‏كمری ومرحوم آقا سید مهدی امام مسجد صادقیه تبریز و جدّ امجد والده ماجده حقیر ومرحوم آقا میر یعقوب صاحب مقبره و مزار در شهرستان خوی و مرحوم آقای‏حاج سید رضا و مرحوم آقای حاج سید ابوالقاسم فرزندان آن مرحوم و مرحوم‏آقای حاج سید علی حجّت و مرحوم آقای حاج سید محمد حجّت و دیگران كه‏این مختصر را گنجایش ذكر همه آن‌ها نیست.

از خداوند سبحان مزید توفیقات جناب مستطاب سلیل الكلام حجّت الإسلام والمسلمین آقای حاج سید ابراهیم علوی خویی دامت بركاته را كه خود ایشان‏از این سلسله جلیله بوده و زحمات زیادی را در جمع آوری این شجره متقبل‏شده‏اند. و همچنین جناب مستطاب آقای مهندس صادقی كه خود ایشان نیز از این بیت شریف بوده و در تنسیق و ترسیم این شجره رنج فراوانی را متحمل‏شده‏اند، مسئلت می‏نمایم.

امید است از بركات حضرت ولی عصر عجل اللَّه تعالی فرجه الشریف این دوعالی جناب پووسته مشمول الطاف الهی بوده باشند.

حرره خادم العلوم اهل البیت‏؟عهم؟

ابوالمعالی شهاب‏الدین الحسینی المرعشی النجفی

24 جمادی الاولی 1405ق

 

7. سادات موسوی هریس و تبریز

سادات موسوی تبریزی یا موسوی زرین از سادات صحیح‏النسب شهرستان‏هریس بوده و شاخه‏هایی از این دودمان در شهرستان‏های اهر، هریس، تبریز، قم و كرج پخش شده‏اند. شخصیت معروف این خاندان مرحوم آیت‏اللَّه آقای سیدمحمد علی موسوی تبریزی یا موسوی مشهدی فرزند مرحوم حجت‏الاسلام والمسلمین سید عبدالرحیم بوده كه در سال 1287ق در هریس دیده به جهان گشود.نسب‏نامه ایشان كه به امام موسی بن جعفرعلیهما السلام می‏رسد، چنین است:

سید محمد علی موسوی تبریزی یا موسوی مشهدی فرزند عالم ربانی سیدعبدالرحیم فرزند عالم ربانی سید محمد صادق نجفی فرزند عالم ربانی سیدمحمد تبریزی‏الاصل و كربلایی مسكن و المدفن فرزند سید ابراهیم فرزند سیدمحمد فرزند سید احمد فرزند سید علی فرزند سید اسمـاعیل فرزند سید حسین‏فرزند سید محمد فرزند سید علی فرزند سید مسعود فرزند سید ابراهیم فرزندسید حسن فرزند سید مرتضی فرزند سید زین‏العابدین فرزند سید محمد فرزندسید احمد فرزند سید محمد شمـس‏الدین فرزند سید علی فرزند سید ابوالفتح‏فرزند سید محمد شریف فرزند سید ابوالفتح فرزند سید محمد علی فرزند سیدابراهیم فرزند سید فتح علی فرزند سید عبداللَّه فرزند سید محمد فرزند سید احمدفرزند سید علی فرزند سید محمد فرزند سید ابراهیم فرزند سید محمد فرزند سیدابراهیم ملقب به «اصغر» فرزند مرتضی ابی‏ابراهیم فرزند امام رحمت و مهربانی‏حضرت موسی بن جعفر؟عهما؟.

وی در سال تولد، به همراه خانواده به روستای «زرین» در پنج كیلومتری شرق‏اهر منتقل شد و پس از رشد و نما، در حوزه‏های علمیه هریس، اهر، تبریز و مشهدبه فراگیری علوم آل محمد؟عهم؟ پرداخت. او از حضرات آیات و حجج‏الاسلام ملاّسیف اللَّه سمـعی (دائیش)، شیخ علی مجتهد هریسی، آیت‏اللَّه شیخ احمدقراجه‏داغی، شیخ محمد علی فخرالعلماء، میرزا صادق آقا مجتهدی تبریزی،میرزا ابوالحسن آقا انگجی، آقا سید محمد مولانا، آقا سید مرتضی خسروشاهی،حاج آقا حسین قمی، میرزا محمد آخوندزاده، شیخ علی اكبر نهاوندی، شیخ‏حسنعلی نخودكی اصفهانی و پدرش استفاده نمود و به مقام بلند علمی نایل آمد ودر طول تحصیل با عده‏ای از مفاخر آذربایجان هم دوره بوده كه به نام برخی از آن‌ها اشاره می‏شود: شیخ عیسی سدیدی، سید ابوالفضل حسینی مینقی، سید مهدی‏انگجی، سید ابراهیم دروازه‏ای، سید علی مولانا، سید احمد خسروشاهی.

صلاحیت علمی آیت‏اللَّه موسوی‏زرین در جریان متحدالشكل شدن لباس، ازطرف حاجی میرزا احمد آقا قراجه داغی و حاجی میرزا ابوالحسن آقا انگجی موردتأیید قرار گرفت و وی از طرف دولت وقت مجاز به پوشیدن لباس روحانیت گردید.در جریان كشف حجاب و اعتراض به برنامه‏های رضاخان، از طرف حكومت وقت‏دستگیر و پس از بیست و پنج روز زندانی به سمـنان تبعید گردید. در نامه‏ای كه در تاریخ 28/11/1311 ش از طرف حكومت قراجه‏داغ ابلاغ شده، مجاز به‏پوشیدن‏لباس روحانیت شده است. ایشان در 20 صفرالمظفر 1355ق رخ در نقاب‏خاك كشید و در قبرستان روستای زرین به خاك سپرده شد.

اسامی فرزندان وی چنین است:

1. سید رضی‏الدین موسوی

حجّت‏الاسلام آقای حاج سید رضی‏الدین موسوی تبریزی فرزند آیت‏اللَّه سیدمحمد علی موسوی تبریزی در سال 1340ق در شهرستان هریس و در خانواده‏ای‏روحانی و مذهبی به دنیا آمد بعد از سپری نمودن تحصیلات مقدماتی در محضربزرگانی همچون آیت‏اللَّه حاج سید عبداللَّه علوی و... راهی شهرستان اهر گردید ودر حوزه آن شهر از محضر آیت‏اللَّه حاج شیخ حسین برقی كسب فیض نمود.

ایشان برای تكمیل تحصیلات خویش به تبریز رفت و در حوزه علمیه آن شهر ازمحضر حضرات آیات سید محمد كاظم طباطبایی معروف به «مفیدآقا»، میرزامحمود دوزدوزانی، میرزا فتاح شهیدی، سید عبدالحجّت ایروانی، سید علی‏مولانا و سید احمد خسروشاهی كسب فیض نمود و سپس به قم مهاجرت نمود و از دروس خارج آیت‏اللَّه سید شهاب‏الدین مرعشی نجفی، آیت‏اللَّه سید محمدرضا گلپایگانی و آیت‏اللَّه شیخ محمد علی اراكی استفاده كرد.

معظم‏له پس از فراغت از تحصیل به زادگاه خویش مراجعت نمود وبه امر تبلیغ،خطابه و ترویج مذهب جعفری پرداخت و سرانجام در 14 صفرالمظفر 1415ق‏بدرود حیات گفت و پیكر پاكش پس از نقل به شهر مقدس قم و اقامه نماز میت به‏امامت آیت‏اللَّه سید ابوالقاسم كوكبی تبریزی در قبرستان ابوحسین به خاك سپرده‏شد.

سه تن از فرزندان سید رضی‏الدین به اسامی سید محمد علی موسوی (ساكن‏كرج)، سید محمد كاظم موسوی (ساكن قم) و سید محمد موسوی (ساكن هریس)از علما و فضلای دینی هستند.

2. حجّت‏الاسلام سید ابراهیم موسوی

3. سید جواد موسوی

در نامه‏ای كه به تاریخ 1362ق مرقوم شده، شش تن از علمای محل نظیرآیت‏اللَّه سید كاظم شریعتمداری، آیت‏اللَّه سید عبداللَّه شیرازی و ... سیادت مرحوم‏حاج سید رضی‏الدین موسوی و برادارنش را تأیید كرده‏اند. متن نامه چنین است:

بسمه تعالی

الحمدللَّه الذی لیس كمثله شی و هو السمیع البصیر و صلی اللَّه علی محمد و آله‏الطاهرین. امّا بعد، مخفی نماند بر كافه مؤمنین و قاطبه مسلمین كه متمسك به‏دامن ولایت حضرات ائمه معصومین صلوات اللَّه و سلامه اجمعین نموده‏اندجناب مستطاب سلالةالاطیاب و الانجاب آقای آقا سید رضی‏الدین آقا و دو نفراز برادارنش آقای سید ابراهیم و آقای سید جواد آقا حفظهم‏اللَّه تعالی فرزندان‏آقای خلدآشیان و جنت‏مكان سید محمد علی بن مرحوم مغفور آقای سید رحیم‏بن مرحوم مغفور آقا سید صادق بن مرحوم آقای سید محمد تبریزی طاب ثراه‏فعلاً ساكن هریس می‏باشند سید صحیح النسب الموسوی و از خانواده‏های‏جلیل‏القدر و محترمی می‏باشند، عموم مؤمنین و مسلمین را لازم است مراعات‏احترام‏شان نموده نزد اجداد طاهرین ایشان مأجور بشوند.

فی 27 جمادی‏الاولی سنه 1362.

متن تأییدیه آیت‏اللَّه مرعشی نجفی باتوجه به تأیید علمای منطقه، بدین قراراست:

بسمه تعالی

بقرار مرقوم حضرات آیات و حجج، آقایان مرقوم

فی‏المتن از سادات عالی‏درجات می‏باشند

شهاب‏الدین الحسینی المرعشی النجفی، 1395ق

 

8. سادات موسوی خوی

آستان فیض‏آثارِ امامزاده سید تاج‏الدین خویی، در 23 كیلومتری جنوب شرقی‏شهرستان خوی در زیر گردنه خرسته گدوكی در روستایی كه به نام وی، روستای سید تاج‏الدین(سیدحاجین) مشهور است، قرار دارد. متأسفانه حالات وی در اثرگذشت زمان به باد فراموشی سپرده شده و در منابع انساب، رجال و تاریخ مطلب‏خاصی در این خصوص نیامده است.

شجره‌نامه امامزاده سید تاج‏الدین خویی مورد تأیید علمای بزرگی همچون؛آیت‏اللَّه حاج میر یعقوب دوّم و آیت‏اللَّه سید علی اصغر خویی قرار گرفته و آیت‏اللَّه‏سید شهاب‏الدین مرعشی نجفی ضمن تأیید آن، می‏نویسد:

بسمه تعالی

لا ریب فیها بارك اللَّه فی اغصانها، الراجی شهاب‏الدین الحسینی المرعشی النجفی سنة 1404ق.

 

نسب‌نامه شریف وی كه از طریق سید محمد عابد به امام موسی كاظم‏؟ع؟ ‏می‏رسد، چنین است:

سید تاج‏الدین خویی فرزند سید علی فرزند سید محمد فرزند سید احمد فرزندسید حسین فرزند سید علی فرزند سید محمد فرزند سید حسین فرزند سیدمرتضی فرزند سید محراب فرزند سید محمد فرزند سید محمود فرزند سید احمدفرزند سید حسین فرزند سید عبداللَّه فرزند سید محمد عابد فرزند امام همام‏موسی كاظم‏؟ع؟.

 

9. سادات یكان‏كهریز و ینگجه ساداتِ مرند

مقبره آقا میرقلیج معروف به «قلیج بابا» یا «میرقلیج بابا» در شهرستان مرند و درغرب روستای یكان‏كهریز و در محله قدیمی چایلی قرار دارد. به اذعان اهالی‏یكان‏كهریز مقبره آقا میرقلیج از زمان‏های دور دارای بقعه بوده، ولی بانی و تاریخ‏احداث آن معلوم نبوده است. بنای فعلی مقبره به ابعاد تقریبی 12 × 10 متر بوده ودر سال 1362ش توسط اهالی روستای یاد شده بازسازی شده است. درب ورودی‏مقبره از ضلع شرقی تعبیه شده و با فضای كفشكن مرتبط است. فضای كوچك‏كفشكن با یك پنجره كوچك رو به شمـال، با فضای بزرگی كه در اصطلاح اهالی‏شبستان نامیده می‏شود، مرتبط است. شبستان دارای چهار پنجره و چهار در است.یی  از درها به بیرون مقبره، دو تا به گنبدخانه و دیگری به اتاقی كه عالم ربانی‏مرحوم آقا سید جواد حمزه‏لو و پسرش آقا میر حاج‏آقا در آن دفن شده‏اند، بازمی‏شود.

گنبدخانه به شكل پلان مستطیل بوده و دارای گنبدی مازه‏دار با چهار پنجره‏كوچك رو به جهت‏های اصلی است. گنبدخانه دارای دو درب رو به شبستان و دوپنجره رو به سمـت‏های جنوبی و شرقی است.

اتاقی كه قبر آقا سید جواد و پسرش در آن قرار دارد، حدود سی سانتیمتر از كف‏شبستان پایین‏تر است. اتاق یاد شده دارای یك پنجره رو به شرق و دو درب ورودی‏بوده كه ییا به شبستان و دیگری از ضلع جنوبی به بیرون مقبره تعبیه شده است.

قبر آقا سید جواد در وسط اتاق قرار دارد و رویش سنگ مرمر قرار گرفته است.رونوشت مزار وی چنین است:

الناس موتی و اهل العلم احیاء

مرقد شریف مرحوم مغفور حجّت‏الاسلام و المسلمین سید جواد حمزه‏لو طاب‏ثراه كه یك عمر در تبلیغ دین اسلام خدمت نموده و در تاریخ 15 تیرماه 1354شمسی در 94 سالگی به عالم بقاء رحلت نمود.

مزار پسر بزرگش مرحوم میر حاج آقا كه در 92 سالگی و به تاریخ 23/ 11/1390ش مرحوم شده در جوار قبر پدرشان واقع شده است.

نمای داخلی مقبره با ملات گچ اندود شده و قسمت اعظمی از نمای بیرونی باسیمان سفید اندودكاری شده و قسمت كوچكی از آن با آجر اجرا شده است.

مرحوم آقا سید علی مشهور به «میرقلیج» از سادات محترم و صاحب كرامت‏آذربایجان بوده و در عهد صفوی از امراء لشكر بوده است. جزئیات زندگی ایشان‏معلوم نیست امّا شجره‌نامه وی مورد تأیید نسب شناس عصر، مرحوم آیت‏اللَّه سیدشهاب‏الدین مرعشی نجفی بوده است. آیت‏اللَّه مرعشی نجفی در جواب پرسشی‏از سوی استاد سید حمزه موسوی (استاد حوزه علمیه مشهد)، در خصوص‏سیادت آقا میرقلیج، می‏نویسد:

مرقومه كریمه زیارت، از مراحم متشكرم. راجع به سادات یكان شكی... درسیادت آن‌ها نداریم و مرحوم میرقلیج از سادات بوده و در نوشتجات قدیمه‏تصریح به سیادت ایشان دیده شده، ولی فعلاً صورت آباء ایشان تا حضرت‏سجاد؟ع؟ نزد حقیر موجود نیست... سنه 1379ق.

سید شهاب‏الدین مرعشی نجفی

محل مهر شریف

همچنین در جواب سؤالی دیگر می‏نویسد:

بأسمـه تعالی

مرحوم میرقلیج از سادات محترم عصر خود بوده است. خداوند همه را موفق‏بدارد.

فی14/2/1359

محل مهر شریف

شجره‌نامه آقا میرقلیج كه به همّت استاد سید حمزه موسوی در ذی حجّةالحرام1416ق و با توجه به شجره‏نامه‏های مختلفی از جمله شجره‏نامه سید حبیب‏اللَّه‏ شاملو و شجره‏نامه میرجهانگیر مشهور به «ناظم‏الملك» استخراج شده، بدین قراراست:

سید علی مشهور به «میرقلیج» بن سید محسن بن سید حسن الحسینی الفاطمی‏المدفون مشهور فی كوه‏كمر بن سید علی بن سید شرف‏الدین بن سید محمد مصری‏ملقب ب«حجازی» بن سید شجاع‏الدین بن سید محمود بن سید عقیل بن سید احمد بن‏سید علی بن سید حسین بن سید جعفر بن سید حسن بن علی بن سید علی الامام زین‏العابدین و فخرالساجدین علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب علیهم من اللَّه التحیةو السلام.

مرقد منور آقا میرقلیج در زیر گنبد و در داخل ضریح چوبی قرار دارد. ابعاد آن 50/1 × 2 بوده و سنگ مرمری سفید رنگی روی آن گذاشته شده است: متن سنگ‏مزار چنین است:

كل من علیها فان و یبقی وجه ربك ذوالجلال و الاكرام

مقبره سید جلیل‏القدر مشهور و معروف به «مرحوم میر قلیج» كه در زمان و عهدصفویه وفات نموده و در این مكان مقبره قدیمی داشت. اهالی یكانات‏مخصوصاً یكان‏كهریز با مشاهده كرامات عدیده با اهداء نذورات و با همّت‏اشخاص نیكوكار و خیر و با مباشرت و نظارت چند نفر ریش سفید و معتمد در مورخه1/1/62 شمـسی اقدام به تجدیدالبنا و مقبره نوساز و جدیدالاحداث‏نمودند. حجاری و نگارش از ابوالفضل شكاری مرند.

یید از نویسندگان محلی در اثر عدم تتبع كافی، سیادت آقا میرقلیج را با شك وتردید زیر سؤال برده است. قسمت‏هایی از آن نوشته چنین است:

... بورادا بیر اختلاف واردیی  «میر» كلمه‏سی «سید» معناسینادیر یا اینكه«امیر» كلمه‏سی‏نین مخفّفی اولاراق، بویوك معناسینادیر؟!...

بعضی‏لر ادعا ائدیرلركی «قم» یا «اردبیل» شهرینده اونون شجره‏نامه‏سی‏گؤرونوبدور و بعضی رجال و انساب كتابلاریندا اؤنون آدی گلمیشدیر، بیرحالداكی بوسؤزو یقین سانماق اولماز. مثلاً بحرالانساب (بحرالنصاب) وروضةالانساب كیمی كتابلارا مراجعه ائتدیكده بئله بیر آدی گؤرمك اولمور.حتّی گؤرونسه‏ده اطمینان ائتمك اولماز.

بیر طرفدن ده گوروروك كی قلیج كلمه‏سی تورك كلمه‏سی و تورك آدلاریندان‏دیر. اودوركی كند اهالیسی هامیلیقدا اونو اؤز بابالاری بیلرلر. سید اولان‏شخصلر هئچ واقت اولادلارینا امام، پیغمبر و اسلامی آدلاردان سوایی آیری آدقویمازلار.

بیر آیری هر چند ضعیف بیر احتمال دا وئرمگ اولار، اودا بودوركی بو شخص‏گئچمیشده چوخ اولان كیمی طریقت باباسی ایمیش و اوناگؤره ده كنددن اوزاقدایاشاییرمیش چونكی او زمان كند چؤخ یئكه دگیل ایمیش. بلكه‏ده چایلی‏طایفاسی اونون قبری نین اطرافیندا سالینمیشدیر. اونون قبرینین اوزونلوغواونون قددی‏نین اوزونلوغو معناسینا اولا بیلمز. بیر طرفدن ده قددین‏اوزونلوغودا حتتا او شخصین بیر سردار اولدوغونا دلیل اولا بیلمز.

بیر طرفدن ده اونون اوچ اوغلونون (یارغثییب، یوزباشی و حمزه) هئچ بیری‏نین‏آدی‏نین قاباغیندا سید یا میر كلمه‏سی یوخدور، هر چند یوزباشی (چایلی‏طایفاسی‏نین ایندییو شؤهره‏تی) كلمه‏سی ده صفوی زمانیندان ایشله نیلن‏نظامی بیر مقام ایدی.

مطالب بالا از چند جهت مورد اشكال و خدشه است:

اوّل: در محاوره آذربایجانی‏ها سادات را با الفاظی مانند میر، میرزا، سید و حتی‏با خواجه خطاب می‏كرده‏اند مانند: میر ابراهیم سید علوی، میرزا محمد علی‏قاضی طباطبایی، سید ابوالحسن مولانا و خواجه محمد كججانی. بنابرین استعمال‏هر یك از الفاظ فوق خدشه‏ای به اصل موضوع وارد نمی‏كند.

دوّم: در طول زمان شجره‏نامه خیلی از طوایف بزرگ و خاندان‏های اصیل از بنا‏رفته و وارد كتاب‏های نسب‏شناسی نشده است و این امر دال بر نفی سیادت ازخاندان‏های مربوطه نمی‏كند، بلكه طبق فتوای عده كثیری از فقها شهرت محلی درچنین امری كافی است. بنابراین عدم ورود نام آقا میرقلنج در كتاب‏های‏نسب‏شناسی خللی به مطلب وارد نمی‏كند.

سوّم: همانطوری كه در متن اشاره گردید اسم شریف ایشان سید علی مشهور به«میرقلیج» بوده كه نویسنده محترم خیال كرده نام ایشان میرقلیج بوده و این امر درخیلی از شهرهای ایران معمول است.

چهارم: مؤلف محترم نوشته كه خانواده‏های سادات اسم فرزندانشان را از اسمـاءمبارك پاامران و امامان انتخاب می‏كنند، در حالی كه قلیج كلمه تُركی است. البته این‏یك قاعده كلی نبوده و در طول تاریخ عكس این مطلب بارها به اثبات رسیده‏است.

چهارم: ایشان همچنین احتمال داده كه وی از عرفا و دراویش وقت بوده كه به‏دور از روستا زندگی می‏كرده است. البته این احتمال خیلی ضعیف بوده و اگردرست هم بوده باشد با سیادت ایشان هچه منافاتی ندارد.

پنجم: وی نوشته كه در جلوی اسم فرزندان ایشان كلمه‏ای كه دلالت بر سیادت‏آن‌ها كند، نیست. البته این حرف اگر صحیح هم باشد باز نفی سیادت از آن‌هانمی‏كند، چون در زمان حاضر نیز عده‏ای از سادات هستند كه با میر یا سید خطاب‏نمی‏شوند.

ششم: همانگونه كه در متن بالا آمده نسب‏نامه آقا میرقلیج از چند شجره‏نامه‏قدیمی توسط استاد حوزه علمیه مشهد مرحوم سید حمزه موسوی، استخراج شده‏و به تأیید آیت‏اللَّه مرعشی نجفی رسیده است؛ بنابراین جای هچا شك و شبهه‏ای‏باقی نمی‏ماند.

مقبره آقا میرقلیج از مزارات مهم منطقه بوده و مورد توجه اهالی آن دیار است.برگزاری برنامه‏های ویژه عزاداری و سوگواری در جوار مرقد ایشان در ایام خاص‏سال و بخصوص در روزهای محرم و صفر از حال و هوای خوبی برخوردار است.

 

10. آیت‏اللَّه سید اسماعیل سجادی

آیت‏اللَّه سید اسمـاعیل سجادی از علمای تبریز بوده و در آن شهر محفل علمی‏و درسی داشت. وی از حضرات آیات سید محمد حجّت كوه‏كمری، میرزا احمدآشتیانی و سید محمد وحیدی شبستری اجازه اجتهاد داشت. ایشان ظهرها و برای‏بار دوّم بعد از آیت‏اللَّه حاج میرزا ابوالقاسم گرگری در مسجد حسن پادشاه اقامه‏جماعت می‏نمود. وی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به تهران مهاجرت نمود وآنجا اقامت نمود و در همانجا نیز به دیار باقی شتافت.

ایشان مجتهدی فاضل، عالمی مهربان، استادی باصفا و صمیمی بوده و درتجوید و روضه‏خوانی حضرت سیدالشهدا؟ع؟ ید طولایی داشت.

متن نسب نامه شریف ایشان كه از طریق امامزاده سید تاج‏الدین حسن مشهور به «سیدحسن بابا »مدفون در روستای كوه‏كمر، به امام سجاد؟ع؟ می‏رسد، بدین قراراست:

آقای حاج سید اسمـاعیل سید سجّادی دام ظله ابن مرحوم الحاج سید محمدعلی بن مرحوم علّیین رتبت آیت‏اللَّه العظمی السّید اسمـاعیل مرندی _ المدفون‏بالنّجف من تلامذة المرحوم آیت‏اللَّه العظمی الشیخ المرتضی الانصاری اعلی‏اللَّه مقامه_ ابن الحاج سید نجفعلی ابن الحاج سید عبداللَّه المدفونین بالمدینة بن‏سید ابراهیم بن سید هادی المدفونین ببناب مرند ابن سید هاشم صاحب مقبره‏مزار زنوز مرند تبریز ابن سید زین العابدین ابن سید زین‏الدّین ابن سیدصدرالدّین ابن سید لطیف ابن سید تاج‏الدّین الحسن الحسینی العلوی المعروف‏المدفون بقریة كوه‏كمر تبریز ابن سید علی بن سید فخرالدین ابن سید شرف‏الدّین‏ابن سید شمـس‏الدین ابن سید محمد المصری ابن سید شجاع‏الدّین المسمّی‏بمحمود ابن سید سلیمان بن سید عقیل ابن سید احمد ابن سید حسن ابن سیدحسین ابن سید جعفر بن سید علی اصغر بن الامام زین‏العابدین السّجاد علی بن‏الحسین ابن علی ابن ابیطالب صلوات اللَّه و سلامه علیهم اجمعین و لعنةاللَّه علی‏ اعدائهم.

و متن تأییدیه آیت‏اللَّه مرعشی نجفی بدین قرار است:

بسمه تعالی

بارك اللَّه فی أغصانها و كثّره فی أثمارها و لازلت اصولها نافعة ثمره

حرّره شهاب‏الدین الحسینی المرعشی النجفی

محل مهر شریف

 

*********

منابع و مآخذ

آثار باستانی آذربایجان، 2 جلد، عبدالعلی كارنگ، انتشارات طرح نو، چاپ دوم،تهران، 1374ش.

تاریخ اولاد اطهار، سید محمدرضا طباطبایی، بكوشش محمد الوانساز خویی،كتابخانه، موزه و اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران، 1389ش.

تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز، نادر میرزا با حواشی طباطبایی مجد، نشرستوده، تبریز، 1373ش.

روضه اطهار، ملا محمد امین حشری تبریزی، بكوشش عزیز دولت‏آبادی، چاپ‏اول، ستوده، تبریز، 1371ش.

سیری در فولوكلور آذربایجان بر اساس منوگرافی منطقه یكانات، میرهدایت‏حصاری، تابان، تهران، 1379ش.

شمـاری از زیارتگاه‏های استان آذربایجان شرقی، پژوهش گروهی بنیاد ایران‏شناسی(شعبه آذربایجان شرقی) ناشر بنیاد ایران‏شناسی، چاپ اول، تهران، 1389ش.

عرشیان خاك‌نشین، محمد الوانساز خویی، انتشارات فخردین، چاپ اول، قم،1383ش.

فرهنگ جامع امامزادگان و بقاع متبركه آذربایجان شرقی، 2 جلد، محمد الوانسازخویی، ناشر اداره كل اوقاف و امور خیریه آذربایجان شرقی، چاپ اوّل، تهران،1392ش.

گنجینه دانشمندان، محمد شریف رازی، كتابفروشی اسلامیه، چاپ اول، قم.

 

 شماره خبر : 316    مشاهده : 5309     انتشار : 15/6/1393        آرشيو تبار شناسی(انساب)         آرشيو همه اخبار


   نظرات کاربران :

  سیدوحید : 2/8/1394
0
1
سلام.ضمن خسته نباشید در مورد امام زاذه سید حسن بابا احتمال قوی شما دچار اشتباه شدید چرا که بنده یکی از نواده های سید حسن بابا هستم و شجره نامه خودم رو دیدم و با مطالب شما هم خوانی ندارد


  سید عباس عبادی : 10/3/1394
0
1
با سلام
احتراما مطالبی زا هم از سادات شهر یاردیملی جمهوری آذربایجان روستای مرزی پریم بیلی که از نوادگان امام چهارم و دارای شجره هست بیان بفرمائید
این روستا دارای 4 زیارتگاه هست


  Hashemi : 11/8/1393
0
3
با سلام
در مورد نسب سید گونئی اطلاع دارید؟
متشکرم


نام و نام خانوادگی : *  
نظرات : *

(حداکثر 900 کارکتر)

 
کارکتر تايپ شده :  
   

shahab-news.com

استفاده از مطالب با ذکر منبع و درج لینک اینترنتی بلامانع است.

برنامه نويسی : ايمن ديتا